ژانر : هیجانی

کارگردان : Tomas Alfredson

نویسنده : John le Carré (novel), Peter Straughan screenplay

تاریخ اکران : دسامبر 2011

زمان فیلم : 127 دقیقه

زبان : انگلیسی

درجه سنی : R

مشاهده تریلر این فیلم(کلیک کنید)

بازیگران:

Gary Oldman

, Colin Firth

Tom Hardy

نقد و بررسی فیلم

Tinker Tailor Soldier Spy (دوره گرد، خیاط، سرباز، جاسوس)

منتقد : جیمز براردینلی (امتیاز 3 ستاره از 4 ستاره)

چندین دهه بود که عنوان فیلم های جاسوسی تحت انحصار یک نفر بود: جیمز باند. جزئیات عملیات 007 كه شامل آتشبازی و تیراندازی، تعقیب و گریز با اتومبیل های ویژه، شیرین كاری های مرگ آور، زن های زیبا و از این دست موارد است، به عنوان معرفی برای فیلم های این ‍‍ژانر در نظر گرفته می شد. با اینكه نمی توان تأثیر فراموش نشدنی جاسوس مخلوق Ian Fleming را بر دنیای رمان ها و فیلم های جاسوسی نفی كرد، منطقی به نظر نمی رسد داستان هایی كه حاصل زحمات John le Carré و Len Deighton هستند هم طبق استانداردهای فیلم های جمیز باند روایت شوند. هر دوی این نویسندگان كار خود را در اوایل دهه ی 1960 آغاز كردند و قصد اصلی آنها خلق قهرمانی "متضاد جیمز باند" بود. قهرمان Deighton هری پالمر بود كه اغلب Michael Caine نقش آنرا بازی كرده است. قهرمان le Carré هم جورج اسمایلی بود. او كه ظاهرش عادی و رفتارش آرام و احساساتش كنترل شده است و با اجتماع هم ميانه ي خوبي ندارد، به جای تفنگ از هوش و ذكاوتش به عنوان سلاح اصلی استفاده می كند. او متخصص فنون جنگی در دوران جنگ سرد است و نبوغ تاكتیكی او با بهترین افسران KGB برابری می كند.

از نظر منتقدین، رمان جاسوسی Tinker Tailor Soldier Spy از بهترین آثار Le Carré است. یك اقتباس وفادار (مانند این فیلم) مستلزم حفظ دو ویژگی است: عناصر داستانی فیلم بایستی متراكم و فشرده باشند و ریتم آن هم كند باشد. در داستان های Le Carré جایی برای خودنمایی اقدامات بی فكرانه وجود ندارد. نوشته های او به شدت بر پایه ی طرح و نقشه پیش می روند و همین ویژگی، اقتباس از آنها را مشكل می سازد. دو ساعت احتمالاً فرصت خیلی كوتاهی است. گنجاندن چكیده ای از مهمترین بخش های كتاب Tinker Tailor Soldier Spy در یك فیلم بلند سینمایی، نیاز به فشرده كردن بیش از حد وقایع دارد و احتمال می رود آن دسته از تماشاگرانی كه همه ی حواس و دقت خود را معطوف به فیلم نمی كنند، در نیمه ی راه سر رشته ی داستان را از دست بدهند. حتی چند دقیقه خروج از سالن نمایش هم می تواند كل فیلم را برای تماشاگر ضایع كند. باید توجه داشت كه گرچه ریتم فیلم كند است، اما وقایع به سرعت پیش می روند. اتفاقات زیادی می افتد اما از سر و صدا و هیجانات كاذب خبری نیست.

نمی توان از مقایسه ی فیلم Tinker Tailor Soldier Spy ساخته ی سال 2011، با سریال تلویزیونی كوتاه Alec Guinness كه در سال 1979 با همین نام ساخته شد اجتناب كرد. البته این مقایسه از بسیاری جهات غیر منصفانه است. به عنوان مثال، با وجود اینكه Gary Oldman به این خوبی از پس نقش اصلی برآمده، از نظر خیلی هاAlec Guinness ( كه در سریال Smiley's People ساخته ی سال 1982 این نقش را ایفا كرده است) تا ابد جورج اسمایلی خواهد ماند. علاوه بر این، هنگامی كه شش ساعت وقت در اختیار داشته باشیم، مسلماً خیلی بهتر و منسجم تر می شود ماجراهای كتاب را روایت كرد. احتمالاً فیلم Tinker Tailor Soldier Spy ساخته ی Tomas Alfredson بهترین نسخه ی سینمایی از این كتاب است، با اینحال نشان می دهد كه پرده ی سینما رسانه ی مناسبی برای روایت داستانهایی به این پیچیدگی نیست.

فیلم Tinker Tailor Soldier Spy درباره ی یك مأمور بازنشسته ی انگلیسی به نام جورج اسمایلی (Gary Oldman) است كه پس از اخراج شدن و مرگ شخصی به نام كنترل (John Hurt) تلاش می كند هویت جاسوس روسی را كه در رده های بالای سازمان اطلاعات و جاسوسی انگلستان (در این فیلم این بخش از سازمان "سیرك" خوانده می شود) فعالیت می كند، فاش كند. پرسی آلیلین (Toby Jones)، بیلی هایدن (Colin Firth)، روی بلند (Ciaran Hinds) و توبی استرهیس (David Dencik) رؤسای این بخش هستند و به دلیل اینكه امكان دارد جاسوس هر یك از این چهار نفر باشد، اسمایلی مجبور است بیرون از سازمان كار كند و گروه كوچك و قابل اعتمادی گرد هم می آورد. با مرور زمان، اسمایلی به واسطه ی تعقیب سرسختانه ی سرنخ ها و استفاده از هوش و شمّ پليسي بالای خود، متوجه می شود كه طرف مقابل او باهوش ترین و خطرناك ترین عامل مركز مسكو با نام عملیاتی "كارلا" ست. سپس با اجرای عملیاتی مخاطره آمیز كه زندگی خود و سایر اعضای گروهش را به خطر می اندازد، برای گیر انداختن جاسوس دام پهن می كند.

این اولین فیلم كارگردان سوئدی Tomas Alfredson به زبان انگلیسی است. احتمالاً به خاطر دارید كه فیلم خون آشامی او با نام Let the Right One In ساخته ی سال 2008 بود كه وي را به سكوی سینمای جهان پرتاب كرد. چهره ای كه او از انگلستان در دوران جنگ سرد تصویر می كند عبوس و غمگین است. نماهای خارجی آنچنان روشن تر از نماهای داخلی نیستند و فضای فیلم غالباً خاكستری و قهوه ای است. این نوع پردازش بصری درون تك تك عناصر صحنه رخنه كرده و به فیلم Tinker Tailor Soldier Spy كمك می كند تا به خوبی فضای بدبینانه ای را كه در دهه های 70 و 80 بر روابط خارجی حكمفرما بود، بازسازی كند.

فشردگی پاره های داستانی تماشاگر را مجبور می كند تا حجم زیادی اطلاعات در مدت زمانی ناكافی دریافت و پردازش كند. با اینحال، حتی با وجود این نقص هم فیلم Tinker Tailor Soldier Spy به اندازه ی كافی لحظات تعلیق به وجود می آورد، به خصوص با در نظر گرفتن اینكه برای تماشاگرانی كه داستان اولیه را نخوانده باشند، هویت جاسوس تا دقایق پایانی پنهان می ماند. مانند تمامی فیلم های رمز آلود، نكات گمراه كننده ی زیادی در فیلم مطرح می شود تا مخاطب همواره در حال حدس زدن و تغییر نظر خود باشد. با اینحال صحنه هایی كه هیجان زیادی ایجاد كنند به تعداد انگشتان دست هستند و فاصله ی بین آنها زیاد است. شاید این فیلم از نظر كسانی كه جزو طرفداران Le Carré نیستند، زیادی روشنفكرانه باشد.  فیلم با صحنه های هیجان آور آغاز می شود و اوج می گیرد، اما به جز آنچه دستیار اسمایلی، پیتر گیلام (Benedict Cumberbatch) درباره ی دزدیدن چیزی از درون "سیرك" مطرح می كند، در میان فیلم صحنه هایی از این دست نمی بینیم. به جای آن، با فلش بك ها و صحنه های كم تنش زیادی روبرو می شویم كه اسمایلی را به واقعیت امر نزدیكتر می كنند.

نقش آفرینی بازیگران در فیلم Tinker Tailor Soldier Spy بسیار خوب است و انتظارات مخاطبان را برآورده می كند. تصویری كه Gary Oldman از اسمایلی ترسیم می كند از همتای مكتوب وی احساساتی تر است اما هوش و ذكاوتش كمتر از او نیست. نقش آفرینی Gary Oldman در فیلم های Harry Potter و Batman برای وی شهرت گسترده ای رقم زد، اما این فیلم به او فرصت می دهد تا از توانایی های بازیگری خود در نقشی متفكرانه بهره گیرد. درست است كه شخصیت اسمایلی با بازی او از شخصیتی كه Alec Guinness تصویر كرده بود جوان تر است اما می توان آنرا به راحتی با شخصیت سری كتاب های Le Carré تطبیق داد.

Colin Firth كه سال گذشته برنده ی جایزه ی اسكار بازیگر نقش اول مرد شد، به راحتی از ایفای نقش مكمل بر می آید. او و Ciaran Hinds، Toby Jones، David Dencik ایفا كنندگان نقش دیگر مافوقان "سیرك" در ایجاد حالت تعلیق و برانگیختن شك مخاطب نسبت به خود، موفق عمل می كنند. John Hurt كه ابتدا قرار بود در نقش اسمایلی بازی كند، شخصیت كنترل را تصویر می كند. با وجود مرگ كنترل پیش از به پایان رسیدن تیتراژ اول فیلم، فلش بك ها به او فرصت می دهند تا به اندازه ی كافی بر پرده ی سینما دیده شود. Mark Strong در نقش جیم پریدوكس وTom Hardy در نقش ریكی تار، از حضور كوتاه خود نهایت استفاده را می برند. هیچ كدام نقش زیاد مهمی بر عهده ندارند اما شایستگی خود را نشان می دهند.

احتمال اینكه فیلم Tinker Tailor Soldier Spy میان مخاطبان سینمای هنری توفیق پیدا كند بیشتر است، زیرا این افراد برای تماشای فیلم هایی كه حوصله و توجه می طلبند، اشتیاق بیشتری از خود نشان می دهند. اگر مخاطب حوصله و توجه لازم را از خود نشان ندهد، ممكن است این فیلم سرد و بی روح و غیرقابل درك به نظر بیاید. افرادی كه از تماشای دنیای پر پیچ و خم و آلوده به خیانت ها و دوز و كلك های پیچیده - كه سوژه ی اصلی نوشته های Le Carré و Deighton بوده - لذت می برند، با دیدن Tinker Tailor Soldier Spy به خاطر خواهند سپرد كه برای هیجان انگیز بودن یك فیلم الزاماً به گنجاندن صحنه های اكشن و تعقیب و گریز نیازی نیست و هر چقدر هم كه فیلمنامه ای در معرض خطر پیچیدگی بیش از حد باشد، از فیلمنامه های بی منطق و ابلهانه بهتر است.

مشاهده تریلر این فیلم(کلیک کنید)

منتقد : جیمز براردینلی (امتیاز 3 ستاره از 4 ستاره)

مترجم : الهام بای

تهیه و ترجمه: سایت نقد فارسی

هر گونه کپی برداری از این مطلب بدون ذکر دقیق منبع: سایت نقد فارسی مخالف قانون بوده و مدیریت سایت هیچ گونه رضایتی در این مورد ندارد و شرعا حرام میباشد.