«یک روز بخصوص»

کارگردان: همایون اسعدیان
نویسنده: همایون اسعدیان, مجید قیصری,
5.2
0
0.00

خلاصه داستان:

حامد باید برای عمل قلب خواهرش دست به یک انتخاب بزند، انتخابی که در آینده مسیرهای متفاوتی را پیش‌روی او قرار داده است.


تصاویر فیلم:

نقد و بررسی فیلم به قلم دانیال حسینی

نمره 3 از 10

 

همایون اسعدیان از ابتدای ورودش به سینما فعالیت‌های متنوعی را انجام داده است. از دستیاری گرفته تا فیلم‌نامه‌نویسی و کارگردانی و حتی فعالیت‌های مدیریتی سینما در کارنامهٔ او مشاهده می‌شود. به لحاظ زمانی می‌توان دوران کاری اسعدیان را در سه مرحله تعریف کرد. مرحلهٔ اول که سال‌های اولیه فیلم‌سازی‌اش را در برمی‌گیرد با فیلم‌هایی چون «نیش»، «مرد آفتابی» و «آخر بازی» روبه‌رو می‌شویم. مرحلهٔ دوم با ساخت سریال‌های تلویزیون چون «اگه بابام زنده بود» و «راه بی پایان» همراه می‌شود. دوران متأخر که فیلم‌های مهم‌تر او را در برمی‌گیرد با کمدی «ده رقمی» آغاز می‌شود و در ادامه به «طلا و مس» می‌رسد که به اعتقاد اکثر منتقدین بهترین فیلم همایون اسعدیان و یکی از بهترین آثار سینمای ایران است. موفقیت «طلا و مس» اسعدیان را در حال و هوای آن فیلم نگه داشت و فیلم «بوسیدن روی ماه» تلاشی برای ادامهٔ مسیر قبلی بود. «بوسیدن روی ماه» اگرچه فیلم کاملاً ناموفقی نبود و توانست نظر مخاطبین را جلب کند اما موفقیت «طلا و مس» در آن تکرار نشد. پس‌ازآن اسعدیان در یک وقفهٔ پنج‌ساله به فعالیت‌های مدیریتی پرداخت و آخرین فیلم او «یک روز به‌خصوص» این روزها به نمایش گذاشته ‌شده است.

اسعدیان در آخرین اثر خود به روایت زندگی روزنامه‌نگاری پرداخته که با یک دوراهی اخلاقی روبه‌رو می‌شود. حامد (مصطفی زمانی) اطلاعاتی را به دست می‌آورد که نشان می‌دهند یک واردکننده دارو به بهانهٔ دور زدن تحریم داروهای تقلبی و تاریخ گذشته را وارد کشور کرده و به فروش می‌رساند. آن‌ها برای منتشر کردن مدارک خود اطمینان ندارند و برای کسب مجوز از مقام‌های بالاتر اقدام می‌کنند، در همین زمان خواهر بیمار حامد (منیژه) برای معاینه به تهران می‌آید و مشخص می‌شود وضعیت خوبی نداشته و در صورت انجام ندادن پیوند قلب مدت زیادی زنده نمی‌ماند. صف انتظار طولانی نیازمندان به قلب و وخامت حال منیژه زندگی حامد را با یک چالش اخلاقی روبه‌رو می‌کند و او برای مرگ و زندگی خواهرش باید دست به انتخاب بزند.

فیلم با مشکلات متعددی روبه‌رو است. از خلاصه داستان به‌سادگی می‌شود فهمید که «یک روز به‌خصوص» فیلمی شخصیت محور است. به این معنا که شخصیت اصلی باید در مواجهه با گره اصلی داستان دست به انتخاب بزند. رابرت مکی در کتاب تحسین‌شدهٔ خود «داستان» مرحلهٔ اصلی خلق شخصیت را از شخصیت‌پردازی مقدماتی جدا می‌کند و آن را در انتخاب تعریف می‌کند. زمانی که شخصیت با خصوصیات ترسیم‌شده‌اش دست به انتخاب می‌زند از پوستهٔ اولیهٔ خود خارج می‌شود و می‌تواند تصویری چندبعدی خلق کند. بنابراین مهم‌ترین مرحله خلق شخصیت در فیلم اسعدیان جایی قرارگرفته که حامد با گرایش‌های اخلاقی که از او سراغ داریم خلاف تمام عقاید خود عمل کرده و برای جلو انداختن نوبت پیوند قلب خواهرش دست به تقلب می‌زند. فیلم‌ساز تقریباً هیچ سکانسی را به چگونگی تصمیم‌گیری حامد اختصاص نداده است. مشاهده می‌کنیم که منیژه حال خوبی ندارد و به این زودی هم نوبت پیوند به او نمی‌رسد. پس‌ازاین بدون هیچ مرحلهٔ انتقالی و بدون هیچ روند چالشیِ دراماتیک حامد را در حال رشوه دادن می‌بینیم. گویی چنین تصمیمی برای حامد چندان هم چالش‌برانگیز نیست درحالی‌که انتظار چالش در مخاطب ایجادشده است.

اصل مسئلهٔ اخلاقی پس‌ازاین هم مورد تأکید قرار نمی‌گیرد. ادامهٔ فیلم نمایش تلاش‌های حامد برای جور کردن پول است. این که چگونه ماشین خود را می‌فروشد یا آپارتمان تکمیل‌نشده‌اش را معامله می‌کند بخش اصلی روایت فیلم را تشکیل می‌دهند. درحالی‌که چگونگی جور کردن پول در این موقعیت به‌کل فاقد اهمیت و کارکرد دراماتیک است و عملاً هیچ نقشی در اصل روایت ایفا نمی‌کند! موقعیت دراماتیک متناسب باید بر پایه انتخاب اخلاقی حامد بنا شود نه جست‌وجوی او برای جور کردن پول. این که فیلم‌ساز محور داستان‌گویی را گم کرده و گرفتار پراکنده‌گویی می‌شود به‌وضوح مشخص است اما شاخ و برگ‌های داستانی جدید شخصیت را در آستانهٔ چالش سخت‌تری قرار می‌دهند که آن هم گرفتن رشوه از شرکت متقلب دارویی است. اگرچه چالش اخلاقی اولیه به‌کل فراموش‌ شده است اما مرتبط کردن تلاش حامد برای جور کردن پول به شرکت دارویی، یک حرکت روایی مثبت است که تقریباً به‌درستی اجرا شده است. عنصری که در ابتدای فیلم مطرح شده بود دوباره به میان کشیده می‌شود تا نقش خود را در پیشبرد درام ایفا کند. بنابراین فیلم اگرچه در میانه ناامیدکننده به نظر می‌رسد اما با یک پل ارتباطی کمی از پراکنده‌گویی‌ها کاسته و به تأثیرگذاری منسجم‌تری دست پیدا می‌کند.

سعی شده در پایان‌بندی چالش اخلاقی فراموش‌شدهٔ ابتدای فیلم به میان آورده شود اما این حرکت کاملاً به ضرر فیلم تمام‌ شده است. فیلم‌ساز تمام پراکنده‌گویی‌های خود را انجام داده و هر جور شده روایت را جلو برده است. چالش اخلاقی در زمان مناسب خود کنار گذاشته شده تا جلوی داستان‌گویی دم‌دستی را نگیرد. اما وقتی فیلم به انتها می‌رسد دوباره به میان کشیده می‌شود چون فیلم‌ساز برای معنا سازی‌اش به آن نیاز دارد. کاملاً مشخص است که در روایت چه اتفاقی افتاده. چنین شگردی اگر نخواهیم از لغت مبتذل استفاده کنیم؛ شگردی سطحی است و بیشتر از معنا سازی، ناتوانی متن را نشان می‌دهد. گذشته از مشکلات داستانی فیلم برخی مشکلات منطقی هم در زمان‌بندی دیده می‌شود که به‌درستی پرداخت‌نشده‌اند. بخش حداکثری حوادث فیلم در یک روز رخ می‌دهند. این نکته در نام فیلم هم مشاهده می‌شود. تعداد سکانس‌های مشاهده‌شده در این بخش با توجه به رفت‌وآمدها و علامت‌گذاری‌هایی مثل صرف ناهار و شام فرصت زمانی یک‌روزه را به‌درستی تصویر نمی‌کنند. گویی حامد برای تمام رفت‌وآمدها و تلاش‌های خود وقت کافی دارد و در هیچ لحظه‌ای زمان به‌عنوان یک مانع مشاهده نمی‌شود.

برخی شخصیت‌ها مثل دوست‌پسر منیژه کارکرد مشخصی در فیلم ندارند. به‌سادگی می‌شود آن‌ها را از مسیر روایت کنار گذاشت و مشاهده کرد که تغییری در فیلم ایجاد نمی‌شود. در پایان باید از نگاه فیلم به روزنامه‌نگارهای داستان گفت که جای بحث فراوانی دارد. در طول فیلم با چهار نفر از عوامل روزنامه روبه‌رو می‌شویم که تک‌تک این افراد به‌سادگی از منتشر کردن گزارش دست می‌کشند! حامد به خاطر زندگی خواهرش این کار را می‌کند. سودابه (پریناز ایزد یار) به خاطر عشق به حامد. برادرزن حامد با بازی محسن کیایی از همان ابتدا مخالف انتشار گزارش است و مدیرمسئول هم در یک سکانس بسیار کوتاه درخواست سودابه بابت توقف انتشار را می‌پذیرد. شخصیت‌پردازی نصفه‌نیمهٔ این افراد نشان می‌دهد فیلم‌ساز به دنبال نمایش فساد درونی نیست و چنین نگاهی نمی‌تواند عامدانه باشد. بنابراین حتی اگر حامد را به دلیل مشکلی که برایش پیش‌آمده کنار بگذاریم، تکلیف باقی عوامل روزنامه چه می‌شود؟ معنا سازی پایانی فیلم اگرچه به دنبال تطهیر حامد است اما به شکلی متناقض باقی عوامل را ناخواسته در تعریف فساد جای می‌دهد. «یک روز به‌خصوص» قطعاً بدترین فیلم همایون اسعدیان نیست و حتی در بین فیلم‌های اکران شده در نوروز هم‌ جایی میانه را اشغال می‌کند اما نباید به چنین فضاهای قیاسی‌ای دل خودش بود. پس از «طلا و مس» و حتی «بوسیدن روی ماه»، این فیلم نمی‌تواند گامی روبه‌جلو باشد.

اختصاصی نقد فارسی

منتقد: دانیال حسینی – امتیاز 3 از 10

منتقد: دانیال حسینی

کپی برداری و نقل این مطلب به هر شکل (از جمله برای همه نشریه‌ها، وبلاگ‌ها و سایت های اینترنتی) بدون ذکر دقیق کلمات “منبع: سایت نقد فارسی” ممنوع است و شامل پیگرد قضایی می شود.


ممکن است شما دوست داشته باشید

3
دیدگاه بگذارید

Please Login to comment
3 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
0 Comment authors
Recent comment authors
  Subscribe  
Notify of
trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More on that Topic: naghdefarsi.com/title/yek-rouz-bekhosos/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More here to that Topic: naghdefarsi.com/title/yek-rouz-bekhosos/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Here you will find 93364 additional Information to that Topic: naghdefarsi.com/title/yek-rouz-bekhosos/ […]