نقد نویسنده نقد فارسی بر فیلم خط ویژه (مصطفی کیایی)

کارگردان: مصطفی کیایی
نویسنده: مصطفی کیایی,
6.5
0
0.00

خلاصه داستان:

یک هکر کامپیوتر به نام کاوه (_هومن سیدی) که به تازگی بصورت موقت از زندان آزاد شده، قصد دارد به همراه خواهرش (هانیه توسلی) و دامادش (مصطفی زمانی) مبلغ 10 میلیارد تومان وام که قرار است بطور غیر قانونی توسط رئیس یک بانک به حساب یک مفسد اقتصادی به نام محتشم (


تصاویر فیلم:

نقد و بررسی فیلم به قلم کاوه قادری

نمره 9 از 10

“خط ویژه” اگرچه با لانگ شات آغاز گشته و با لانگ شات پایان می یابد اما بیش از بسیاری از فیلمهای این روزهای سینمای ایران به شهر و جامعه ای که درون آن زندگی می کند وارد می شود. تیتراژی خلاقانه دارد که موازی با طواف دوربین به دور خیابانی از شهر (آن هم در یک مدیوم شات) می باشد و از اینجا تا پایان فیلم غالب نماها یا مدیوم شات هستند و یا کلوزآپ. مدیوم شات هایی از داخل خانه های آدم های درون داستان (نگاهی گذرا به زندگی شان) و از بالا و پایین شدن هایشان در شهر (نگاهی موشکافانه تر و بستر گشتن شخصیت ها برای رصد نمودن جامعه توسط فیلم) و همچنین کلوزآپ هایی برای راهیابی به درونشان (هرچند معدود و انگشت شمار). در این میان صدالبته به سبب اراده ی فیلمساز بر آفرینش اثری شهری و اجتماعی و رسیدن از جمع به جمع (و نه از فرد به جمع) کار با جمع بر تمرکز روی ساحت تک تک افراد تقدم دارد و از این رو “خط ویژه” مملو است از میزانسن های دو یا چند نفره. اما کار با جمع به هیچ عنوان سبب بی هویتی شخصیت ها و مانع از قصه گویی فیلمنامه نشده و از قضا موهبت های “خط ویژه” غالبا در فیلمنامه ی درخشانش نهفته است.

فیلمنامه ی کیایی مملو از موقعیت های کمدی است و درست برخلاف “ضد گلوله” (که موقعیت های کمدی اش غالبا در اجرا عقیم می ماندند) موقعیت هایش را به ثمر می رساند. قصه اش با چند کنش جدی (زد و خورد در بانک و دزدی و…) کلید می خورد. کنش هایی که هم تعدد دارند و هم تنوع و نویدبخش فیلمی کنش مند و پررویداد هستند. رویدادها اگرچه جملگی در لحظه رخ می دهند اما تماما در بستر روند داستانی قرار داشته و مطلقا بیرون از ژانر فیلم نیستند. رویدادهایی که موقعیت های کمدی پی در پی خلق می کنند و سبب می گردند تا فیلمنامه چه در موقعیت سازی و چه در روایت و پیشبرد داستان و چه در بیان ریتم خود را حفظ و حتی تندتر گرداند. این ریتم تند در جای جای فیلم به چشم خورده و حتی در پرداخت ها نیز هویداست و از این رو هیچکدام از شخصیت های “خط ویژه” قصه ی حسین کرد شبستری ندارند و فیلمنامه نویس برای معرفی شخصیت ها تنها به روایت خرده قصه هایی معدود (و البته به میزان اقتضای فیلم) اکتفا کرده و سایر نشانه های شخصیتی آن ها را در بستر رویدادهای پرتعداد قصه ی اصلی تعریف کرده و اینگونه است که فیلمنامه ی “خط ویژه” میزبان قصه ی رویدادها می گردد و نه قصه ی شخصیت ها.

در بستر همین قصه ی رویدادهاست که کیایی به بهانه ی جابجایی اشتباه ده میلیارد تومان پول از حساب یک دانه درشت اقتصادی (نماینده ی طبقه ی ثروتمند) به حساب دو جوانی که از پرداخت بدهی های میلیونی خود نیز عاجزند (نمایندگان قشری از طبقه ی متوسط) آن هم توسط افرادی که اگرچه مانند آن دو جوان به سختی روزگار نمی گذارنند اما بلندپرواز و خواهان ترقی هستند (نمایندگان قشر دیگری از طبقه ی متوسط) به مناسبات میان طبقه ی ثروتمند و طبقه ی متوسط ورود کرده و با ایجاد لحنی کمدی و بهره گیری از موقعیت ها و دستمایه ها این مناسبات را به چالش می کشد و تم ها و مضامین پس زمینه ای همچون مهاجرت-بی پولی-ازدواج-رانت خواری و… نیز در راستای تحقق این مهم و صدالبته تعریف انگیزه برای اعمال شخصیت های فیلم بکار گرفته می شوند. کیایی در این میان از طریق دیالوگ ها و کنش ها و تنش ها نگاهی هم به لایه های زیرین اجتماعی و سایر اقشار طبقات ثروتمند و متوسط انداخته و تاکسی و راننده تاکسی و ماشین عروس و فیلمبردار عروسی را نیز به بهانه ی تعقیب و گریز میان قهرمان ها و ضدقهرمان در فیلمنامه و میزانسن خود جای داده و روی هم رفته این ادعا که مجموعه آدمهای درون داستان کیایی (چه شخصیت های اصلی و چه شخصیت ها و تیپ های فرعی) نمایندگانی از اقشار گوناگون جامعه هستند که در قالب یک کمدی سیاه پرانرژی و صدالبته جسورانه آینه گی گشته اند نه لاف است و نه گزاف. جسارتی که نه تنها از میزان آن کاسته نشده بلکه در قالب انتخاب ضدقهرمان فیلم به عنوان آدمی پرنفوذ و دارای ارتباط و توزیع پول میان عام و… به مرز شوخی های طعنه آمیز سیاسی نیز نزدیک می گردد.

اما آنچه فیلمنامه ی “خط ویژه” را غنی نموده در نحوه شکل گیری کمدی سیاه فیلم نهفته است. کمدی سیاهی که برخلاف بسیاری از آثار کمدی سینمای ایران نه فقط از طریق کمدی کلامی بلکه غالبا از طریق کمدی موقعیت شکل می گیرد. اکثریت قریب به اتفاق رویدادها و موقعیت های کمدی فیلم دارای اصالت هستند چرا که از یک زنجیره ی علت و معلولی برخوردارند و در عین حال با عنصر تصادف نیز تلفیق شده و موجب گشته اند تا تماشاگر در عین غافلگیری ها و خنده های پی در پی مصرانه داستان را تا پایان دنبال کرده و حتی یک لحظه هم به ساعت مچی خود نگاه نکند. فیلمنامه ی کیایی در عین حال هر کجا که اراده کرده به راحتی توانسته لحن عوض کند و این موهبت حداقل در دو مقطع از فیلم که یکی مطلع گشتن کاوه از ازدواج مهتاب (برای چند ثانیه سکوتی محض فضای پرتنش فیلم را دربرمی گیرد) بوده و لحن را از کمدی به درام تغییر می دهد و دیگری بیدار شدن کاوه و شاهین و دیگران و برهم خوردن نقشه ی فرار فریدون و همسرش است که لحن درام فیلم را مجددا به کمدی تغییر داده و هرگونه پایان بندی کلیشه ای در “خط ویژه” را با قاطعیت به تمسخر می گیرد. البته گاها لحن فیلم ترکیبی نیز می گردد و تصویر تلخ توزیع پولها از روی پل هوایی (که وجهی دوگانه داشته و در عین دارا بودن لحنی کمدی به خودی خود تلخ و تامل برانگیز می باشد) گواهی بر این مدعاست.

با این حال در “خط ویژه” لحن کمدی بر درام غالب می گردد و کیایی با طراحی یک رویداد بسیار ساده (بیدار شدن کاوه و دیگران از خواب و برهم خوردن فرار فریدون و همسرش) به طرزی هنرمندانه فیلمش را از پایانی کلیشه ای نجات داده و برای قهرمان هایش تحولی اصیل و واقعی رقم می زند. کیایی قهرمانانی را می آفریند که تماشاگر به راحتی با آن ها و عمل قهرمانانه (اما مجرمانه) یشان همذات پنداری می کند. قهرمانهایی که نه لباسشان عوض می شود و نه منش شان و مانند قهرمانان “جیب بر خیابان جنوبی” بچه مثبت نیز نمی گردند. ضدقهرمان فیلم نیز برای تنبه قهرمانان جامپ کات گونه به قهرمانی تحمیلی مبدل نمی گردد. آری ! آنچه در “خط ویژه” موجبات تحول قهرمانان فیلم را فراهم می آورد جهت گیری ساده و در عین حال صادقانه ی آنها به سمت مردم در قالب توزیع پول در میان مردم (که کیایی هوشمندانه از همین مقوله ی توزیع پول نیز جهت مطرح کردن شوخی های سیاسی خود بهره برده است) می باشد و برای اثبات این مدعا همان تصویر توزیع پول از روی پل هوایی توسط فریدون و همسرش کفایت می کند.

در “خط ویژه” رابطه ی میان بازیگران و فیلمنامه رابطه ای دو طرفه است. به سبب علاقه ی کیایی برای کار با جمع چه در فیلمنامه ی فیلمنامه نویس و چه در میزانسن فیلمساز روی هیچکدام از شخصیت ها تمرکزی صورت نگرفته و این موجب گشته تا علیرغم بازی خوب هومن سیدی بازی هیچکدام از بازیگران فیلم به تنهایی جلب توجه نکند. آنچه موهبت می باشد کار گروهی موفق بازیگران است که دقیقا در خدمت فیلمنامه ی کیایی ایفای نقش کرده اند و غالب موقعیت های کمدی فیلمنامه را در اجرا به بهترین نحو ممکن به ثمر می رسانند و در عین حال فیلمنامه نیز با اعطای نشانه های شخصیتی منحصر به فرد و دیالوگ های جذاب و موقعیت های کمدی و کنش های غیرقابل پیش بینی و… به شخصیت ها بازیگران را در خلق و ایفای نقش کاراکترهایی به غایت جذاب یاری می کند.

البته که “خط ویژه” کمبودهایی نیز دارد و شاید پرداخت ضعیف عشق کاوه به خواهر شاهین (که بهره گیری از عنصر تکرار آن را کاملا لوث کرده است) و بی سرانجامی ناشی از رهایی ناگهانی آن از بارزترین این کمبودها باشد اما چنین کمبودهایی سوای اندک بودن به بافت اصلی فیلم مطلقا ضربه ای نمی زنند و از این رو قابل گذشت و غیرقابل ذکر می باشند. آری ! آنچه حائز اهمیت می باشد خلق کمدی سیاهی به شدت اجتماعی و انتقادی است که به اعتقاد نگارنده از زمان “اجاره نشین ها” به این طرف کم نظیر (اگر نگوییم بی نظیر) بوده و این به یقین یکی از همان چیزهایی می باشد که سالهاست در انتظارش بودیم. فیلمی ویژه که بی تردید میوه ی فیلمنامه ای ویژه است و همین تبدیل کردن یکی از اصلی ترین پاشنه آشیل های آثار سینمای ایران به نقطه ی قوت به خودی خود موهبتی است بس با ارزش و حقا مرحبا و دست مریزاد می طلبد.

برای قرار دادن یادداشت های خود از فیلم های جشنواره فیلم فجر در سایت نقد فارسی به اینجا مراجعه فرمایید.

 

کپی برداری و نقل این مطلب به هر شکل (از جمله برای همه نشریه ها،وبلاگ ها و سایت های اینترنتی) بدون ذکر دقیق کلمات “منبع:سایت نقد فارسی”و نام نویسنده ممنوع است و شامل پیگرد قضایی می شود.

 


ممکن است شما دوست داشته باشید

38
دیدگاه بگذارید

Please Login to comment
38 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
15 Comment authors
امین آقاحبیب بیولبارسساراصدف Recent comment authors
  Subscribe  
Notify of
trackback
Member

… [Trackback]

[…] Here you can find 1462 more Information on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Here you will find 21705 additional Information to that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] There you will find 90039 more Info to that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Info to that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More to that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More on to that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Info here on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Info here on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More here to that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Info here on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Information here on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More Info here on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Information here on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] There you will find 18322 more Info to that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Info on that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More on to that Topic: naghdefarsi.com/title/نقد-نویسنده-نقد-فارسی-بر-فیلم-خط-ویژه-م/ […]

امین آقا
Guest
Member
امین آقا

بهترین جای فیلم
۱ . جایی که بود که روزنامه ها رو نشان داد و تیترش رو
۲ . تو ماشین وقتی اقای سیدی در مورد ازدواج با مردای پولدارو میگه..

حبیب ب
Guest
Member
حبیب ب

سلام یآقای نامحترم جناب کیایی میخواستم بگم موضوع فیلم خوب بود ولی ای کاش نقش اون مامور نیروی انتظامی رو هم به یه احمق مثل خودت می دادی که به هیچ قومی و زبونی هم اهانت نمی کردی شما که نقد شرایط اجتماعی رو نقد می کنی نباید به کسی یا قومیتی توهین میکنی شما دیگه چرا، شما و تمام اوناییکه باب کردن این توهین به آذری ها و قوم لر و کرد و در کل شهرستانیا رو به خدا واگذارتون میکنم.

یولبارس
Member
Member
یولبارس

به نظرم فیلم فقط به خاطر وجود نکات و انتقادات سیاسی و اجتماعی که درش دیده میشه اینقدر بهش بها داده شده وگرنه از نظر ساختار فیلم متوسط رو به ضعیفیه !

سارا
Guest
Member
سارا

iman.a:به نظر من یکی از مشکلات اساسی سینمای ایران اینه که خودش رو تو ۲ ژانر محدود کرده درام های اجتماعی و کمدی در مورد درام های اجتماعی میتونم بگم که از یه زمانی تقریبا همه رو اوردن به این ژانر و برای همین مخاطب ها دیگه یه جورایی از این درام های اجتماعی زده شدن به خصوص که خیلی از اون ها هم به مسائل اساسی مردم و جامعه اشاره ای ندارن,و معمول کارگردان ها هم تواین فیلم ها بی جهت از تکنیک دوربین رو دست استفاده میکنن که امروزا مثل اینکه تو ایران مد شده درام اجتماعی برای… ادامه »

صدف
Guest
Member
صدف

فوق العاده بود!بهترین فیلم سینمایی عمرم بودکه تاحالادیدم!واقعاسینما به همچین فیلم هایی احتیاج داره!چرا که هم درد دله مردمو میگه وهم درقالب طنززنگ خطر رو برای همه اقشارجامعه به صدا در میاره!
دم اقای کیایی وبقیه دست اندرکارانشون گرم عالــــــــــــــــــی بود…

Ehsan yazdani
Member
Member
Ehsan yazdani

سعید مجاور:فوق العاده بود. علاوه بر موضوع و فیلنامه منسجم، اکتیو بودن فیلم و استفاده از طنز موقعیت بی نظیر بود. بازی همه بازیگران خصوصا برادر آقای کیمیایی نیز جای تبریک داشت.

کیایی برادر من

Ehsan yazdani
Member
Member
Ehsan yazdani

فیلم خوبی بود ولی به نظرم مصطفی زمانی بدترین انتخاب ممکن برای این نقش بود

سعید مجاور
Guest
Member
سعید مجاور

ببخشید منظورم برادر آقای کیایی بود.

سعید مجاور
Guest
Member
سعید مجاور

فوق العاده بود. علاوه بر موضوع و فیلنامه منسجم، اکتیو بودن فیلم و استفاده از طنز موقعیت بی نظیر بود. بازی همه بازیگران خصوصا برادر آقای کیمیایی نیز جای تبریک داشت.

نگار
Guest
Member
نگار

من امشب میخوام برم ببینم.خیلی شک داشتم بین طبقه حساس و خط ویژه ولی بالاخره خط ویژه رو انتخاب کردم.طبقه حساس باشه برای هفته بعد.امیدوارم که انتخابم درست بوده باشه ۸)

ث.کاظمی
Guest
Member
ث.کاظمی

فیلم جالب و هیجان انگیزی بود و همونطور که اشاره شد آدم رو به دنبال کردن فیلم ترغیب میکرد
قسمت جالبش اینه که خودشون میگفتن اصلا قصد ساختن کمدی رو نداشتن ! و مدام در طول کار تاکید میکردن که کار جدیه!
البته غلو نباید کرد و مسلما بهترین فیلم جشنواره نبوده ایضا معادلهای خارجی این فیلم ( حالا نه صریحا به این شکل) تا حدودی موجوده… قطعا اندک الهامی حالا به صورت خودآگاه یا ناخوداگاه مانند بسیاری از فیلمهای ایرانی دیگه گرفته شده
موید باشید و ممنون بابت نقد خوبتون

نفیسه
Guest
Member
نفیسه

واقعا عالی و با هیجان خیلی خوب بود

نفیسه
Guest
Member
نفیسه

aaaaaliiiii aliiii aliiii asan az fazesh biron nemitonam biam hamash mikhastam bebinam 2deyghe badesh chi mishe vaghan khob bod 😛 🙄

باربد
Guest
Member
باربد

من این فیلم رو دیدم و فیلم بسیار خوبی بود
در عین طنز بودن ولی تلخ بود .و ادم رو به فکر میبرد و واقعیتهای جامعه رو هم نشون داد……….دوسش داشتم

iman.a
Guest
Member
iman.a

به نظر من یکی از مشکلات اساسی سینمای ایران اینه که خودش رو تو ۲ ژانر محدود کرده درام های اجتماعی و کمدی در مورد درام های اجتماعی میتونم بگم که از یه زمانی تقریبا همه رو اوردن به این ژانر و برای همین مخاطب ها دیگه یه جورایی از این درام های اجتماعی زده شدن به خصوص که خیلی از اون ها هم به مسائل اساسی مردم و جامعه اشاره ای ندارن,و معمول کارگردان ها هم تواین فیلم ها بی جهت از تکنیک دوربین رو دست استفاده میکنن که امروزا مثل اینکه تو ایران مد شده درام اجتماعی برای… ادامه »

شکوه حدادی
Guest
Member
شکوه حدادی

با سلام وتشکر از آقای قادری عزیز و محترم به خاطر نقد بسیار زیبا و جامعشان از این فیلم بغایت عالی و بینظیر و فوق العاده . هر آنچه که در رابطه با این فیلم بود ایشان با قلم شیوا و بسیار دلنشین به نگارش آوردند. و این دقیقا" همان برداشت و احساس و دریافت ما از این فیلمی ست که ما دیشب ۱۱/۱۹/ به تماشایش نشستیم. زبانم قاصر ست از بیان حس فوق العاده ای که این فیلم به ما منتقل کرد . من باید به آقای مصطفی کیایی نازنین و گرامی تبریکی ویژه عرض کنم و خدا قوت… ادامه »

محمدهاشم
Guest
Member
محمدهاشم

به نظر من بهترین فیلم جشنواره فیلم فجر همین خط ویژه بود . نسبت به بقیه فیلمها بیشتر منو میخکوب کرد . ولی مطمئن هستم که حق چنین فیلم هایی رو راحت میخورن چون دردای واقعی اجتماع رو بیان کرد مردم تو این اوضاع بد اقتصادی چنین فیلم هایی رو بیشتر احتیاج دارن تا قصه ها و عصبانی نیستم . همه میدونن کی دکتر چمران کی بود و چیکار برای ایران انجام داد ولی فکر میکنم دیگه کهنه گرایی تو سینما ایران دیگه بسه .خط ویژه دوستت دارم

الی
Guest
Member
الی

نقد فوق العاده ای بود
من این فیلمو دیدم و تحسین برانگیز ..
می خندی و اشک میریزی و کف می زنی و سکوت می کنی ……