یادداشت نویسنده Senses Of Cinema ؛ آیا سرگیجه بهترین فیلم تمام دوران است؟

چندین سال قبل در سال ۱۹۸۲ سرگیجه برای نخستین بار در نظرسنجی بهترین فیلم های sight & sound در جایگاه هفتم قرار گرفت.از آن زمان جایگاه این فیلم کم کم صعود کرد تا این که سرانجام به جای همشهری کین که اغلب تصور می شد که جایگزینی ندارد در رتبه اولِ فهرست سال ۲۰۱۲ جای گرفت.هیچ فهرستی کاملا درست نیست اما ماهیت همگانی نظرسنجی sight & sound در کنار به چشم آمدنش در دنیای سینما به این فهرست وزن و اعتبار غیرقابل وصفی می بخشد.این سرگیجه را به یک رقیب برحق این جایگاه تبدیل می کند،فیلمِ متلون،گریزان و بحث برانگیزِ تمام دوران.فقط یک مشکل وجود دارد:این فیلم این طور نیست.بیایید فرض کنیم،فرض کنیم سرگیجه یک فیلم امروزی بود.بیایید فرض کنیم با فیلم های مطرح ۲۰۱۲ چون مرشد،هیولاهای حیات وحش جنوب و لینکلن اکران می شد و ظاهر فیلم هم به روز می شد که تماشاگر امروزی را پس نزند و کیفیت بصری کلی فیلم هم اصلاح شده تا با یک فیلم امروزی برابری کند.فیلمنامه و نماها همان است که بود ولی فیلم به جای سال ۱۹۵۸ در سال ۲۰۱۲ اکران شده است.واضح است که این فیلم کاندیدای خوبی برای بهترین فیلم تاریخ محسوب نمی شد.احتمالا حتی یکی از نامزدهای بهترین فیلم هم نمی شد.

بگذارید واضح بگویم این مطلب حمله به فیلم سرگیجه نیست.سرگیجه فیلمی خوب از یکی از بزرگترین کارگردانان است و در این شکی نیست.اما زمانی که تعداد زیادی از فیلم های عصر گذشته جایگاه برتر لیست های «بهترین ها» را اشغال می کنند یک سوال مهم پیش می آید.چگونه فیلمی از یک دوره متفاوت می تواند از هر نظر با فیلم های دهه های بعدی که الهام بخششان بوده رقابت کند؟منتقدان به نظر سخت گیرند،به سال های طلایی سینما که مدت های زیادی از آن می گذرد رجوع می کنند در حالی که ماهیت سینما (یا هر هنر دیگر) حرکت رو به جلوست که اجازه دهد کارهای پیشروانش راهنما و هموار کننده راه برای کارهای جانشینان باشد که ناچارا باعث نشستن گرد زمان بر فیلم هایی می شود که زمانی به عنوان چراغ راهنما برای سینما در نظر گرفته می شدند.بررسی فیلم های قدیمی تر به این شیوه می تواند یک چالش بزرگ باشد.به هرحال خوب نیست که یک فیلم را بر اساس زمینه دنیایی که در آن عرضه شده دست بالا گرفت.

برای این که این مدیوم پیشرفت کند باید فیلم هایی که در گذشته دوست داشته ایم را از لنزِ زمان حال ببینیم چون واقعیت کریه سینما این است:فقط به خاطر این که فیلمی در آن زمان ها خوب بوده به این معنی نیست که حالا هم بزرگ است.به خاطر همین است که فیلمی چون بانی و کلاید-که زمانی به عنوان سنگر سینمای نو-در نظر گرفته می شد و حالا در بهترین حالت یک لحظه کلیدی در تاریخ سینماست.همین است که فیلم هایی چون همشهری کین و ۲۰۰۱:ادیسه فضایی-که به طرز خیره کننده ای از زمان خود جلوتر بودند-را یگانه و خاص می کند و به همین دلیل است که سرگیجه نمی تواند بهترین فیلم تمام دوران باشد.

http://www.naghdefarsi.com//wp-content/uploads/media/kunena/attachments/3506/2_2013-07-15.jpg

سرگیجه در چند چیز به طرز مبهوت کننده ای خوب است.ساختار دوگانه که در نیمه اول فیلم یک تریلر به شدت درگیرکننده ایجاد می کند و نیمه دوم انگیزه های اسکاتی را آشکار می کند.فیلم به زیبایی فیلمبرداری و ساخته شده با ارجاع های بی شمار بصری به سرگیجه ی اسکاتی و دستکاری های رنگی نفس گیر که شما را در فضای ذهن پر عذاب او قرار می دهد.با این حال در مرکز فیلم یک داستان عاشقانه قرار دارد که برای تماشاگر امروزی تاب آوردنش غیرممکن است.مثل خیلی فیلم های دیگرِ عصر پیشین «عشق» در سرگیجه فقط هوس و نومیدی است و مثل خیلی از کارگردانان قدیمی دیگر به نظر نمی رسد این مسئله برای هیچکاک زیاد مهم بوده باشد.این عشق آتشین بین اسکاتی و مدلین بی پروایانه کم عمق است و در نتیجه لاجرم از ارزش هر دو شخصیت می کاهد.

در نظر داشته باشید:بعد از این که اسکاتی توسط شوهر مادلین استخدام می شود که او را دنبال کند،او برای اولین بار مادلین را در یک سوی یک اتاق می بیند و به خاطر زیبایی و بوری فریبنده اش عمیقا عاشق او می شود.با وجود این که یک دوست مشتاق و قابل ستایش به نام میج دارد تمام توجه اسکاتی معطوف مادلین است.این زمانی که می فهمیم مادلین در اصل جودی یک دختر مو سیاهِ حیله گر است که در اتاق کوچک یک هتل زندگی می کند و زیبایی و افسونگری مادلینِ اصلی را ندارد بیشتر مشکل ساز می شود.پس از خودکشی ظاهری مادلین و ماه ها افسردگی فلج کننده اسکاتی جودی را می یابد با این حال به نوعی زنی را که شدیدا دوست داشته را تشخیص نمی دهد.در پایان در حالی که زن اصلی درست روبرویش است با سعی در دوباره ساختن عشق از دست رفته اش به وسیله لباس های زیبا و رنگ کردن مو،خودش را دیوانه می کند.خلاصه این که مردی به نظر خودش عاشق زنی می شود،او را از دست می دهد،دوباره پیدایش می کند بدون این که او را بشناسد و تلاش می کند او را به آن کسی که خودش دوست داشت تبدیل کند.این حتما فریبنده است اما به طرز غیرقابل چشم پوشی شخصیت اصلی هیچکاک را به یک احمق تبدیل می کند.یک آدم پیر مجنون که هوس هایش او را زمین گیر کرده اند.آیا واقعا شخصی این چنین احمق و این چنین عاجز و بی حس می تواند قهرمان بهترین فیلم تاریخ باشد؟همین طور جودی بیچاره که عشقش به اسکاتی آن قدر هست که خود را با دگرگونی دائمی او تطبیق می دهد،آیا می توان او را بیش از یک بازنده ناراحت که به سادگی گرفتار فردی اشتباه شده در نظر گرفت؟

http://www.naghdefarsi.com//wp-content/uploads/media/kunena/attachments/3506/3_2013-07-15.jpg

مخاطبان امروزی زرنگ تر از قبل هستند.بیشتر آماده اند که ذات یک شخصیت را کاوش کنند و اعتبارش را ارزیابی می کنند.ما پیچیدگی را می طلبیم چون مردم پیچیده هستند و نهایتا ما می خواهیم خود (یا نسخه خیالی خودمان) را در شخصیت های اصلی بیابیم.با توجه به گره گشایی دیوانه کننده اش در نیمه دوم فیلم،جان اسکاتی فرگوسن هیچ وقت یک شخصیت کاملا دوست داشتنی نبوده چه سال ۱۹۵۸ باشد یا حالا و یا هر سالی در این بین.اما اِلِمان هایی در شخصیتش وجود دارد که در یک قهرمان امروزی وجود نخواهد داشت و فیلم را تاریخ مصرف دار می کند.او به طرز بی پروایی برجسته است با نادیده گرفتن زنان که اغلب به نظر می رسد که برای جلوه بخشیدن به مردان آن دوره بوده.او واضحا در این کار خوب نیست.با این حال به نظر نمی رسد که هیچکاک این ویژگی را به منظور بدنام کردن یا وارسی کردن قهرمانش عرضه کرده باشد.به سادگی این ها ویژگی هایی مجزا و منسوخ از فیلمی از دوره ای متفاوت هستند.

همیشه فهم این که چرا بحث بر سر فیلم خوب همیشه به سمت سال های آغازین این مدیوم می چربد برایم سخت بوده.به نظر می رسد منتقدان و عشاق سینما به گذشته احترام گذاشته و حال را پست جلوه می دهند بدون درک تفاوت بین تجربه کردن شخصی یک دوره و نگاه کردن به آن با دوربین.این کار به دو دلیل اشتباه است.یک،سینما بیش از هر مدیوم دیگر تحت تاثیر زمینه است و دوم این که سینما با سرعت آشکار و متحیر کننده ای در حال پیشرفت است.ما کاری نمی توانیم بکنیم جز این که فیلم های امروزی را در چهارچوب مدرنمان محدود کنیم و این دقیقا همان شیوه ای است که فیلم ها باید تماشا شوند.یک فهرست بهترین های دوران به طور اجتناب ناپذیری باید زمینه ها و ایده های قدیمی تر را در نظر بگیرد اما برخورد با فیلم های نسل های قبلی فیلمسازی به گونه ای که انگار اصالتی غیرقابل بحث دارند آشکارا اشتباه است.چه خوشمان بیاید یا نه ماهیت سینما رو به جلو حرکت کردن است و ماهیت گذشته دگرگون شدن توسط دیدگاه های زمانِ حال.اجتناب ناپذیر است که فیلم های گذشته توسط بهترین کارهای امروز کم رنگتر شوند ولی مهم تر آن است که اهمیت پیشرفت را در نظر بگیریم.حتی اگر فیلمی تقدیس شده چون سرگیجه را کم رنگ تر جلوه دهد.

منبع:ژورنال Senses Of Cinema

نویسنده:پیتر ورتز

مترجم:Taraneh 92

اختصاصی نقد فارسی

با ثبت نام در نقد فارسی (اینجا)، به جمع سینما دوستان در انجمن های سینمایی نقد فارسی بپیوندید.

ممکن است شما دوست داشته باشید

14
دیدگاه بگذارید

Please Login to comment
14 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
9 Comment authors
محمدامین موسویaligsm aligsmامیر محمدیامیلاشغر Recent comment authors
  Subscribe  
Notify of
trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More to that Topic: naghdefarsi.com/senses-of-cinema/11071/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] There you will find 54617 additional Info to that Topic: naghdefarsi.com/senses-of-cinema/11071/ […]

محمدامین موسوی
Guest
Member
محمدامین موسوی

برای اولین با که سرگیجه را دیددر ذهنم گفتم فیلمی بهتر از این اثر وجود ندارد …. خب از نظر اکثر دوستان صاحب سبک سینما این گونه است ولی به نظر بنده لفظ بهترین فیلم کاملا عامیانه و غلط است . به نظر بنده از هر ژانر سینمایی چند اثر را به عنوان فیلم های برتر معرفی کنیم تا معیار دقیق تر داشته باشیم. در بزرگی VERTIGO شکی نیست اما بهتر است بگوییم VERTIGO با توجه به زمان خود بهترین فیلم تاریخ در ژانر خود است . در پایان درود بر روح بلند آلفرد هیچکاک مغز متفکر سینمای کلاسیک.

امیر محمدی
Member
Member
امیر محمدی

Expendables:تو رو خدا یکی به ما جواب بده که شما این فیلمهای برتر با زیرنویس دیدید یا دوبله؟ کدومش رو بهتر میدونید؟ دوبله فارسی یا زیر نویس فارسی؟

خب معلومه دوبله
این نوع فیلم ها رو باید دوبله تماشا کرد

aligsm aligsm
Member
Member
aligsm aligsm

روانی فیلمنامه نداره ؟ سرگیجه نداره ؟ اصلا اصل فیلمنامه رو اینا پیاده شده . اصلا اسم دیگه فیلمنامه تو فرهنگ لغتها روانی هست . الان فرهنگ معین رو برید ببینید جلوی لغت فیلمنامه زده روانی .

نوید خوشنود
Member
Active Member
نوید خوشنود

تو رو خدا یکی به ما جواب بده که شما این فیلمهای برتر با زیرنویس دیدید یا دوبله؟ کدومش رو بهتر میدونید؟ دوبله فارسی یا زیر نویس فارسی؟

امیل
Guest
Member
امیل

HOST:[b]صد البته که "سرگیجه" بهترین فیلم تاریخ سینما نیست.
ولی یه چیزی رو باید در نظر داشت:
این "هیچکاک"ـه که "سرگیجه" رو اول میکنه نه خود فیلم.[/b]

بیشتر جوگیری منتقدینه که سرگیجه رو اول میکنه !

امیل
Guest
Member
امیل

فکر کنم اهمیت فیلمهایی مثل روانی و همشهری کین بخاطر تکنولوژی جدیدی که در زمان خودشون به کار بردند خیلی مطرحند والا از لحاظ فیلمنامه ایی چیز خاصی ندارند .افراد مثل من که فقط به موضوع فیلم و فیلمنامه توجه میکنند به این جور فیلمها اهمیتی نمیدهند و البته کار درست هم همینه !

امیر محمدی
Member
Member
امیر محمدی

اتفاقا به نظره من کاملا برازندشه که بهترین فیلم تاریخه

به قول هیچکاک که میگه:

همشهری کین فیلمی که فقط چندتا عکس بقل هم گذاشتن و بعد اسمش رو گذاشتن فیلم
من خودم فیلم همشهری کین رو دیدم که اصلا هم خوشم نیومد

aligsm aligsm
Member
Member
aligsm aligsm

روانی باید بهترین فیلم تاریخ سینما باشه . ولی ایراد نداره سرگیجه هم از هیچکاکه . مهم اینه که پرچم هیچکاک همیشه بالاست .

MAJiD
Guest
Member
MAJiD

[b]صد البته که "سرگیجه" بهترین فیلم تاریخ سینما نیست.
ولی یه چیزی رو باید در نظر داشت:
این "هیچکاک"ـه که "سرگیجه" رو اول میکنه نه خود فیلم.[/b]

اشغر
Guest
Member
اشغر

بعد از گذشت ۵۰ سال آشغال ترین فیلم تمام دورانه
هیچکاک شاید بزرگ باشه ولی فیلماش در حال حاضر ارزش یه بار دیدنم نداره

a g
Guest
Member
a g

مقاله تامل برانگیزی بود .

robert.jr
Guest
Member
robert.jr

ممنون خوب بود