نقد و بررسی فیلم «کوچک سازی» (Downsizing)

دسامبر ۲۰۱۷ | کمدی، درام، علمی-تخیلی | ۱۳۵ دقیقه | R

کارگردان : Alexander Payne

نویسنده : Alexander Payne, Jim Taylor

بازیگران : Matt Damon, Christoph Waltz, Hong Chau

خلاصه داستان : این فیلم یک طنز اجتماعی است که در آن فردی متوجه می‌شود که اگر فشارهای روانی زندگی خود را کاهش دهد، زندگی بهتری خواهد داشت.

www.naghdefarsi.com/images/stories/rooz/12/logo-trans.png

گزیده نظرات منتقدین

⓿⓿❶ شاید اگر کارگردان کم‌تجربه‌تری از «پین»، ریش و قیچی این کار دستش بود، در طول داستان، راه خود را گم میکرد. اما رانندگی «پین» در داستان فوق‌العاده‌ست. او هیچ اشتباهی نمی‌کند و کاری بسیار هوشمندانه و بی‌نقص تحویل تماشاگر می‌دهد.

Xan Brooks The Guardian

⓿⓿❶ فیلمی دوست‌داشتنی، بامزه و مملو از سورپرایز زیگ‌زاگ که مخاطب را از پیش‌بینی کردن آن، دریغ می‌کند. «کوچک سازی» (Downsizing) فیلمی انسانی است که مثل هالیوود کلاسیک، ما را در لحظه لحظه خودش راضی نگه می‌دارد.

Todd McCarthy The Hollywood Reporter

⓿❾ «کوچک سازی» (Downsizing) فیلمی بانبوغ کمدی از مقیاس و داستانی تاثیربرانگیز از مردی که هرچه کوچک‌تر می‌شود، مشکلاتش بزرگ‌تر می‌شوند. این فیلم تمثیلی بسیار خوب از محیط زیست است.

Owen Gleiberman Variety

❺❽ در «کوچک سازی» (Downsizing) «پین» و «تایلور» بر یک داستان بسیار وسیع کار می‌کنند. اما مثل شخصیت‌های کوچکشان، اندازه مانع کارشان نشده است و حس شوخ‌طبعی و تیزبینی فیلم‌سازان از شرایط انسانی، جان سالم به‌در برده است.

Alonso Duralde TheWrap

❸❽ جملات تند و لخت درمورد بشریت، نمونه بارز نواقص اصلی فیلم هستند: از این مثال‌ها در فیلم زیاد یافت می‌شود.

Jessica Kiang The Playlist

⓿❽ دکتر «سیوس» در یکی از مشاوره‌های بیاد ماندنی خود گفت: «یک انسان هرچقدر هم که کوچک باشد، بازم انسان است». می‌توان این فلسفه را فلسفه اصلی «آلکساندر پین» در فیلم عجیب جدیدش بدانیم.

Robbie Collin The Telegraph

⓿❽ این فیلم از زمان فیلم «انتخابات» (Election) «پین»، سیاسی‌ترین فیلم او بوده است. «پین» برای نوسازی خود را از رئالیسمی که در فیلم‌های «راه‌های فرعی» (Sideways) و «نبراسکا» (Nebraska) استفاده کرده، دریغ کرده است. اما طرح‌های منظم همان فیلم‌ها برای جا دادن عقاید کافمنی «پین» در زیرمتن فیلم استفاده شده‌اند.

John Bleasdale CineVue

❻❼ «کوچک سازی» (Downsizing) فیلمی معمولی است با بذله‌گویی‌های دلنشین و داستانی الهام گرفته شده از کامیک‌ها؛ اما متاسفانه این سه مولفه به‌خوبی کنار هم نمی‌شینند.

Ben Croll Indiewire

⓿❹ به عنوان یک فیلم طنز متوسط (که به‌سختی می‌توان آن را یک «نمایش ترومن» (The Truman Show) قلمداد کرد) «کوچک سازی» (Downsizing) عملکرد خوبی دارد. اما، فیلمنامه با بعضی اشتباهات باعث شد که لحن طنزگونه از بین برود و سطح تظاهر به درجه مسمومیت برسد.

Joshua Rothkopf Time Out

منتقد: جیمز براردینلی – امتیاز ۶٫۲۵ از ۱۰ (۲٫۵ از ۴)

به عنوان فیلمی درمورد آدم‌ها، «کوچک سازی» (Downsizing)، شاید بتوان گفت خیلی بزرگ فکر میکند. کارگردان و یکی از نویسندگان «آلکساندر پین» در ساختن دنیایی پر از ایده، داستان فرعی و فرصت در دو ساعت فشرده، بسیار عالی عمل کرده است. (البته باید گفت مینی‌سریال «وست‌ورلد» (Westworld) در این مقوله فراتر از عالی بوده است). متاسفانه، پیرنگ اصلی «کوچک سازی» (Downsizing) خیلی جالب نیست. انرژی شخصیت «پاول سافرانک» کم است و باوجود اینکه ممکن است بعضی‌ها از پایان بی‌سروصدای فیلم را بپسندند، اما فیلمی که پتانسیل خود را نصف و نیمه نشان می‌دهد، در نهایت تاثیر مورد نیاز را بر روی مخاطب نمی‌گذارد. خود من به عنوان یک مخاطب آنقدر به داستان «پاول» اهمیت ندادم.

فیلم با یک تاریخ نامشخص در آینده شروع می‌شود. دانشمندان نروژ کشف کرده‌اند که جمعیت بیش‌ازحد، بشریت را تهدید می‌کند و به همین دلیل وسیله‌ای را اختراع کردند که می‌توان با آن موجودات را کوچک کرد. پنج سال بعد، یک تیم پیشگام به رهبری دکتر «یورگن اَسبیورنسن» (رولف لاسگورد) یک بخش را به عده‌ای قلیل از انسان‌ها اختصاص داده است. این مسئله ردیف اول اخبار می‌شود و وقتی ما «پاول» را برای اولین بار در بار «اوماها» می‌بینیم، او از این خبر متعجب شده است. ده سال بعد، پروژه کوچک کردن معروف شده است و این فرایند برای انسان‌هایی که وضع مالی متوسطی دارند، یک فرایند محبوب محسوب می‌شود. اگرچه دانشمندان روش کوچک کردن را برای زندگی مفید دانسته‌اند (یک انسان ۱۳ سانتی‌متری به مراتب کربن کمتری را استفاده می‌کند تا یک فرد بزرگ)، اما یک دلار در دنیای کوچک به مراتب بیشتر از دنیای بزرگ می‌ارزد. همه انسان‌ها درحال تبدیل کردن خود به انسان‌های کوچک هستند تا بتوانند زندگی مفرحی داشته باشند.
«پاول» و همسرش «ادری» (کریستن ویگ) بعد از اینکه درخواست وام خرید خانه‌شان بخاطر بدهی زیادشان رد می‌شود، تصمیم می‌گیرند کوچک شوند. آنها متوجه می‌شوند که ۱۵۰ هزار دلارشان «در سرزمین عشق و حال» تبدیل به ۱۲ میلیون دلار میشود. بنابراین آنها اقدام مورد نظر خودشان را انجام می‌دهند، اما وقتی «پاول» از خواب بیدار می‌شود، متوجه می‌شود که همه چیز آن جور که میخواست پیش نرفته است. بجای آنکه آنها در ناز و نعمت باشند، او مجبور می‌شود که یک آپارتمان در طبقه پایین «دوسان میرکوویچ» (کریستوفر والتز) نفرت‌انگیز اجاره کند و در شرکت خدمات نظافتی که رئیس آن «نگوک لان تران» (هونگ چائو) پناهنده ویتنامی که به‌زور دولتش مجبور شده به کوچک شدن تن بدهد، کار کند.

کار آسانی است که «کوچک سازی» (Downsizing) را نسخه بزرگسال فیلم «گلم، من بچه‌ها را کوچک می‌کنم» (Honey, I Shrunk the Kids) قلمداد کرد، اما اینکار، کار جالبی بنظر نمی‌رسد. این دو فیلم تنها در جنبه کوچک کردن باهمدیگر نقطه اشتراک دارند. «کوچک کردن» (Downsizing) یک فیلم ماجراجویی نیست، بلکه درمورد مسائل بسیار جدی‌ست. عدم احساس مسئولیت نسبت به محیط زیست و تغییر وضعیت آب و هوا، هردو در ذهن «پین» برای وارد کردنشان به داستان قرار داشتند. او همچنین با تیشه به جان فرهنگ مصرف‌گرایی می‌افتد و سعی در خراب کردن آن دارد. «کوچک سازی» (Downsizing) مانند بسیاری از فیلم‌های علمی تخیلی فانتزی، سیاسی است. مشکل فیلم که از قضا بسیار بزرگ هم هست، این است که بعد از آماده کردن همه چیز و معرفی کردن شخصیت‌ها، بنظر نویسندگان نمی‌دانستند با صفحه بزرگ نقاشی خود چیکار کنند. بنابراین در صفحه نقاشی خود فقط مقداری مسائل املاکی را نشان می‌دهد و همین امر باعث می‌شود که مخاطب خیلی با فیلم ارتباط برقرار نکند. ۴۵ دقیقه اول «کوچک سازی» (Downsizing) فوق‌العاده است، اما ۹۰ دقیقه پایانی فیلم با ارفاق متوسط است، به این دلیل که مسائل موجود در فیلم راه خود را پیدا نمی‌کنند. سرانجام ما متوجه می‌شویم که «کوچک سازی» (Downsizing) درمورد سفر وجودی «پاول» است، اما او پویاترین شخصیت داستان ما نیست. تنها وجهه‌ای از شخصیت او که جواب می‌دهد، رابطه او با «لان تران» است، چون، (علی‌رغم کمدی زبان انگلیسی نصف‌ونیمه او) وی شخصیت جالب‌تری است تا «پاول». چرخ داستان زمانی شروع به چرخیدن می‌کند که «پین» تصمیم می‌گیرد یک داستان «آخر‌الزمان» وارد قصه خود کند. اما این داستان هم یا از اول ایده اشتباهی بوده و یا به‌خوبی توضیح داده نشده است (سخت است که تشخیص داد، کدام یکی درست است)؛ این داستان «پین» بسیاری سوال را در ذهن مخاطب به‌جا می‌گذارد. و اما، پایان؛ پایان بی‌صدا و بدون اوج است.

برای «پین» که کارنامه‌اش شامل فیلم‌هایی مثل «راه‌های فرعی» (Sideways) و «نبراسکا» (Nebraska) می‌شود، «کوچک سازی» (Downsizing) جدی‌ترین کار اوست (و البته کم تاثیرگذارترین). اگرچه فیلم طنز در داستان نقشی ندارد، اما صحنه‌هایی کوچک با بازی «نیل پاتریک هریس» و «لارا درن» فیلم را بامزه کرده‌اند. بیشتر سفر وجودی «پاول» بدون زبان طی می‌شود. گاهی اوقات «پین» با دیالوگ‌ها مقداری طنز را وارد فیلم می‌کند (مثل زمانی که دو شخصیت درمورد تجارب روابط جنسی که داشته‌اند، باهم شوخی می‌کنند)، اما در کل صدای موعظه و لحن جدی در فیلم بیشتر شنیده می‌شود. شاید این مسئله که هرچقدر ما از دنیای کوچک‌شده‌ها باخبر می‌شویم، بیشتر متوجه عدم حذف شدن قضیه کشمکش طبقه‌ای و حقوق نابرابر می‌شویم، از عمد باشد، اما می‌توان دلیل آن را عدم وجود یک موتور راه‌بنداز در روایت دانست.

همین که داستان اصلی «کوچک سازی» (Downsizing) شروع شد، من به عنوان یک مخاطب دوست داشتم درمورد همه شخصیت‌ها بدانم، غیر از «پاول». جدیت «مت دیمون» که در فیلم «مریخی» (The Martian) خیلی چیز قابل تقدیری بود، در اینجا اصلا کارساز نیست. بین او و «هونگ چائو» رابطه عاطفی برقرار میشود، اما این رابطه برای جلوگیری از عدم سرنگونی «کوچک سازی» (Downsizing) کافی نیست. اشتباه نویسندگان این بود که فکر می‌کردند قصه «پاول» می‌تواند مخاطب را جذب کند. البته باید گفت در «کوچک سازی» (Downsizing)‌ اتفاقات جالب هم می‌افتند. این فیلم، فیلم مفاهیم و آرزوهای بزرگ است. متاسفانه، شخصیت اصلی قصه ما از لحاظ ادبی مثل هیکلش در فیلم، کوچک است و همین امر باعث می‌شود داستان نتواند آن قدرت لازم را داشته باشد.

اختصاصی نقدفارسی

مترجم: سمیر نعمتی‌نژاد


منتقد: تاد مک‌کارتی | هالیوود ریپورتر – امتیاز ۱۰ از ۱۰

آخرین فیلم آقای «الکساندر پین» که شروع کننده فستیوال فیلم «ونیز» بود شاهد حضور ستاره هایی مثل «مت دیمن» و «کریستین ویگ» در نقش زن و شوهری است که برای ساده تر کردن زندگی شان، خود را کوچک می کنند.

«کوچک سازی» عنوانی در زمانی بسیار مناسب است. آقای «پین» در این فیلم از موضوعی که قبل تر در فیلم های علمی تخیلی و کمدی از آن استفاده می شد استفاده کرده و آن را تبدیل به راهی برای بیان یکی از بزرگ ترین و قدیمی ترین مشکلات این کره خاکی می کند. این فیلم که بسیار جذاب و سرگرم کننده است، از ساختاری زیگ – زاگ وار بهره می برد؛ به این صورت که اصلا نمی توانید حدس بزنید قدم بعدی فیلم به کدام سو خواهد داشت. این فیلم همانند بسیاری از فیلم کلاسیک قدیمی هالیوود بسیار انسانی است و از زمان خود فراتر به نظر می رسد. ساخت این فیلم ریسک بسیار بالایی بود اما به نظر می رسد که ریسک آقای «پین» کاملاً جواب داده و ارزشش را داشته است.

این کارگردان گزیده کار که فیلم بدی در کارنامه خود ندارد، با ساخت «کوچک سازی» احتمالا بهترین اثر خود را کارگردانی کرده باشد که به آسانی با سلایق ، خواسته‌ها و ذائقه‌های مختلف همخوانی دارد. این فیلم فی‌نفسه با مسئله حضور و زندگی انسان ها بر روی این کره خاکی درگیر است اما این مشکل را بدون ادعا و موعظه خواندن بیان می‌کند، آن هم در حالی که لحظه لحظه فیلم با کمدی‌های انسانی که شامل افرادی است که فقط قصد دارند زندگی ساده ای داشته باشند پر شده است. این فیلم در عین اینکه یک فیلم علمی تخیلی محسوب می‌شود اما به هیچ وجه شبیه فیلم‌های این ژانر نیست. به همین دلیل، این فیلم موقعیت خاصی دارد؛ و موقعیت خاص آن بر محوریت یک شخصیت تیپیکال ساده است که بر خلاف میل خودش وارد یک ماجراجویی ناخواسته می‌شود. در این فیلم «پل سافرانک»(با بازی مت دیمون) شبیه به قهرمان فیلم‌های «فرانک کاپرا» یا «پرستون استرجز» که معلق به ۷۵ سال پیش هستند می‌رسد؛ یک مرد ساده است که بزرگی در سرنوشت او نوشته شده است. در همین حین، فیلم بسیار ظاهر پیچیده ای دارد؛ در عین اینکه در آینده اتفاق می افتد و بازتابی از دنیای پیش رو است اما به سادگی به نظر می‌رسد که متعلق به زمان حال حاضر است‌.

اتمسفر و محل رویداد های فیلم بی شک شما را درگیر خود می‌کند: آقای دکتر «یورگن آزبیورنسن» در یک کنفرانس بین المللی پایداری، با اعلام این که پروژه کوچک سازی انسان های او اکنون به واقعیت پیوسته است جهان را حیرت زده می کند. او برای اثبات این مسئله خود و ” جامعه کوچک ها” را به نمایش می گذارد که به ابعادی در حد ۵ اینچ کوچک شده اند. این گروه با خوشحالی سرود کوچک شدن خود را می خوانند.( آن هم با صدایی که متعلق به انسان های با سایز عادی است نه ۵ اینچ!)

این نقطه آغاز انقلابی است که البته با سرعت بسیار کمی به پیش می‌رود. شهروندان مجبور به انجام این کار نیستند اما تبلیغات بسیار وسوسه کننده ای که شامل مزایای اقتصادی بسیار زیاد، بهبود سبک زندگی و همچنین بهبود اوضاع محیط زیست می‌شود آن ها را ترغیب می‌کند. یکی از تصمیمات جالبی که آقای « پین » گرفته در دخالت ندادن مسئله دولت‌ها در این قضیه است. دانش این مسئله از واشنگتن نشات نگرفته است و صد البته بودجه آن نیز بلکه متعلق به یک شرکت خصوصی است.

پس از گذشت ۱۰ سال حالا تمرکز بر روی زندگی افراد عادی جامعه و البته نه انسان های خیلی سطح پایین( مثل فیلم قبلی آقای «پین» یعنی «نبراسکا/Nebraska») گذاشته شده است. بیشتر این افراد از طبقه متوسط هستند و یکی از آن ها زوج ما در این فیلم یعنی آقای «پال سافرانک» که یک تراپیست حرفه ای است و همسر او یعنی «آدری» می‌شود. این زوج که در آستانه ۴۰ سالگی هستند و هنوز فرزندی نیز ندارند، آینده خود را به خوبی و واضح می‌بینند و این آینده چندان هم روش نیست. در یکی از تجدید دیدارهای خود با دوستان مدرسه ای آن‌ها دوستن قدیمی خود را می‌بینند که کوچک شده اند و درباره زندگی در Leisureland، یک جامعه آرمانی برای افراد کوچک که بسیار ارزان، تازه و دست نخورده است صحبت می کنند.

این زوج در توری که از طریق آن از قسمت‌های مختلف این شهر بازدید می‌کنند، توسط زیبایی و ظرافت مصنوعی آن، مثل درها و ورودی های بزرگ، استخر و زمین های گلف، مبلمان تر و تمیز و … مرعوب می‌شوند. این زوج که کاملاً توسط این مکان که در آن همه چیز بسیار ساده و ارزان به نظر می‌رسد اغوا شده اند، تصمیم می‌گیرند که این اقدام یعنی کوچک کردن را بر روی خود انجام بدهند.

روند کوچک شدن در این فیلم شبیه به یک فیلم بلند ساخت شرکت «پیکسار» است؛ این روند شبیه به انجام شدن در یک کارخانه تولید انبوده محصول می‌ماند و توسط مامورانی کنترل می‌شود. این عمل اکنون بسیار روتین بوده و وقتی شما به صورت کوچک شده از سمت دیگر خارج می‌شود نمی‌توانید تفاوتی بین دنیای قبلی و کنونی خود ببینید.

این نقطه همان جایی است که روند اتفاقات و روایت فیلم وارد یک منطقه دراماتیک بسیار غیر قابل انتظار می‌شود که ادامه آن یک شگفتی بزرگ به همراه دارد. اما در این حد می‌توان گفت که زندگی روتین «پال» که حالا یک مسئول فروش تلفن است، حدود یک سال بعد از این قضیه دو مرد اروپایی مسن یعنی «دوسان» و «جوریس»( با بازی «کریستاف والتز» و «اودو کایر») که درگیر مواد و فحشا هستند به انحراف کشیده می‌شود. اما نکته بسیار مهم این مسئله چگونگی ربط پیدا کردن این قضیه به ملاقات «پال» با یک پناهنده ویتنامی به نام «انگوک لان» است. «لان» که در نقش یک خدمتکار ظاهر می‌شود، ساکن یک بخش ناشناخته از این دنیای کوچک شده است. این مکان که بسیار بزرگ به نظر می‌رسد با مهاجران بسیار فقیری در آن سوی یک دیوار پر شده است. این مکان شبیه به یک دنیای شگفت‌انگیز در زیر یک سقف است‌.

اتمسفر عجیبی که از مجموعه این موضوعات شکل گرفته باعث افزایش شدید میزان احساسات و لحظات عجیب در طول ادامه فیلم می‌شود اما بی شک هیچ کدام به اندازه صحنه‌هایی که «انگوک لان» در آن‌ها حضور دارد شوکه‌کننده و تکان‌دهنده نیستند. «لان» یک زن ساده و بی‌آلایش است که به صورت ثابت کار سختی در صنایع دارد و تنها ناراحتی اش مربوط به داشتن یک قطعه پروتز در یکی از زانوهایش است. گذارندن زمان با این زن باعث می‌شود تا «پال» که قبلاً هیچ‌وقت با همچین دیدگاه‌هایی آشنا نبود دچار تغییراتی شود. تمامی این ها باعث می‌شود تا گروه چهار نفره متشکل از «پال»، «انگوک»، «دوسان» و «جوریس» به نقطه ای دور در نروژ، جایی که همه چی شروع شده بود بروند تا با سرنوشت رو به رو شوند.

«کوچک سازی» به لحاظ تجارب انسانی، یک فیلم حماسی است؛ یک ادیسه درباره زندگی هایی که شاید شبیه به یکدیگر نباشند اما در سطح احساسی به هیچ وجه با یکدیگر غریبه نیستند و مبانی همه یکی است. «پال» که تا قبل از این به هیچ وجه از زندگی روتین و عادی خود خارج نشده بود بعد از ملاقات با «انگوک» که زندگی سخت و خشن اش باعث می شود تا انگلیسی دست و پا شکسته ای که بلد است بسیار تلخ شود، دچار تغییرات زیادی می‌شود. «انگوک» هیچ گونه زمان اضافه ای برای ظرافت ها و لطافت های زندگی ندارد و تنها چیزی که برای اهمیت دارد ضروریات اصلی و واقعیات زندگی هستند. «هونگ چائو»، بازیگر این نقش که قبلا در فیلم خباثت ذاتی او را دیده بودیم نقش اعجاب‌انگیزی را بازی کرده است.

اگر غرایز کامیک بوکی «کریستین ویگ» را کنار بگذاریم، او در کل می تواند پا به پای «دیمون» به عنوان یک زن طبقه متوسط آمریکایی حرکت کند در حالی که «کریستاف والتز» ای که به نظر با روزهای اوج خود فاصله زیادی دارد در نقش یک فرد اروپایی شهوت‌ران در نهایت تنها می‌تواند «پال» را به مقصد نهایی او یعنی سفر بزرگی که در پیش دارد هدایت کند.

فیلم برای اینکه کمال را داشته باشد باید به لحاظ تکنیکی نیز بی‌نقص می‌بود که خوشبختانه همچین چیزی اتفاق افتاده است. نماهایی که شامل انسان‌های سایز اصلی و کوچک‌ها می‌شود همگی درست و بی نقص هستند و تصویر صادقانه و واضحی که فیلم از یک دنیای مخلوط با هم‌زیستی بزرگ‌ها و کوچک‌ها کنار یکدیگر نشان می‌دهد کاملاً قابل قبول به نظر می‌رسد. همانند همیشه، آقای «پین» و یار همیشگی اش در نویسندگی یعنی «جیم تیلور» هرجایی که نیاز باشد نیز از شوخی و خنده بهره می برند که باعث می‌شود داستان‌های انسانی فیلم تاثیر بیشتری نیز بگذارند. موارد دیگر فیلم مثل طراحی صحنه که توسط «استفانی سلا» انجام شده است، جلوه‌های ویژه «جیمز ای پرایس» و یا فیلم برداری «فدون پاپامایکل» همگی به همراه موسیقی متن ساخت «رالف کتن» زیبا و تاثیر گذار هستند.

اختصاصی نقد فارسی

مترجم: امید بصیری

ممکن است شما دوست داشته باشید

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر می دهید

  Subscribe  
Notify of