Blade Runner (بلید رانر)

نقد فیلم بلید رانر؛ علمی تخیلی اما كلاسیك و فلسفی

 

دستمایه اصلی فیلم بلید رانر، رمان آیا آدم مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند ؟ بوده است. رمانی در ۲۱۰ صفحه كه توسط فیلیپ د. دیك، در سال ۱۹۶۸ به بازار نشر راه یافت.

اسكات و گروه فیلمنامه نویسان او، با تغییراتی اساسی در این داستان پست – آپوكالیستیك؛ فیلمنامه‌ای علمی تخیلی را با مضمون‌های فلسفی بدست دادند كه نتیجه‌اش فیلمی خاص و مورد احترام شد به نام بلید رانر.

اگرچه كشف اثر رایدلی اسكات یك دهه به طول انجامید اما آنچه مهم است، همین شناسایی و كشف و فرار یكی از مهمترین فیلم‌های سینما از گمنامی و مهجور بودن است.

آمریكا، سال ۲۰۱۹ ، اداره پلیس شهر لس آنجلس، یك ماموریت بسیار خطرناك را به پلیس كاركشته خود با نام ریك دیكارد، واگذار می‌كند كه موفقیت در آن تضمینی برای امنیت تمام جهان به شمار می‌آید.

دیكارد باید رد رپلیكانت‌ها را بگیرد. موجوداتی كه، در ظاهر انسانند اما توسط یك ژن مصنوعی كه تولید شركت تایرل كورپوریشن است، ساخته شدهاند. پس از تولید رپلیكانت‌ها در اقدامی فراگیر، حضورشان در كره زمین ممنوع اعلام شده بود اما گزارش‌های رسیده حاكی از حضور رپلیكانت‌ها در لس آنجلس است، ضمن اینكه در اقدام اول، ۴ رپلیكانت یك قمر مربوط به زمین را ربوده‌اند و همچنین بنظر می‌آید قصد دارند به شركتی كه آنها را خلق كرده است، نفوذ نمایند…

برای یك فیلم علمی تخیلی كه رگه‌های فلسفی و مضمون‌های معناشناختی دارد، خلاصه داستان نوشتن همانقدر سخت است كه معرفی آن. بلید رانر، به عنوان یك فیلم تقریبا آپوكالیستی و آخرالزمانی ، شهری را به تصویر می كشد كه مظهر رونق و پیشرفت دنیا به حساب می آمده اما اكنون جز تاریكی و سردی و بی اعتمادی در آن یافت نمی شود. لس آنجلس سال ۲۰۱۹ یك تصویر تمام نما از پایان دنیا به زعم فیلیپ دیك نویسنده رمانی است كه رایدلی اسكات، بلید رانر را با الهام از آن ساخته است. فیلمی كه اگرچه در آن درگیری فیزیكی و تعقیب و گریز نقش اساسی دارد اما همه چیز به اكشن ماجراجویانه ختم نمی شود. تماشاگر در بلید رانر به كشف حقیقت در باره انسان شناسی هم می‌تواند نائل شود. هرچه بیشتر با حال و هوای خاص شهر لس آنجلس در سال ۲۰۱۹ آشنا می‌شویم و هرچه بیشتر از دپلیكانت‌ها می‌بینیم و می‌شنویم، به این درك می‌رسیم كه آدمی خود مقصر آینده خویش است. جایی كه محبت و عشق و عاطفه از زندگی ها رخت بندد چیزی جز سردی و خاموشی دریافت نمی شود و بلید رانر بامضامین فلسفی خود در قالب یك تریلر علمی تخیلی بسیار تیره و حتی سیاه به بازنمایی این رخداد تلخ پرداخته است.

از فیلم ها ی مطرح در این ژانر و حتی فیلم های آپوكالیستی كه به احتمال قوی تماشا كرده اید ، بلید رانر ، تقریبا به هیچكدام شباهتی ندارد. در زمره آثار علمی تخیلی و فضایی ، نه در ساختار شباهتی به اثر گرانسنگ و ماندگار استنلی كوبریك ۲۰۰۱ : یك اودیسه فضایی( محصول ۱۹۶۸) دارد و نه به دیگر فیلم آپوكالیستی او یعنی پرتقال كوكی ( محصول ۱۹۶۹). به دیگر آثار آشنایی مانند جنگ ستارگان ( جورج لوكاس ۱۹۷۷) ، نابودگر ۲ : روز داوری ( جیمز كامرون ۱۹۹۱) ، ئی تی ( استیون اسپیلبرگ ۱۹۸۲) و حتی دیگر ساخته خود رایدلی اسكات یعنی بیگانه محصول ۱۹۷۹نیز بلید رانر هیچ تشابهی ندارد. در واقع این آثار كه همگی جز فیلم های مهم در ژانر علمی – تخیلی هستند ممكن است تشابهات با یكدیگر داشته باشند اما بعید است مضامین خاص فلسفی موجود در بلید رانر و فضای سیاه و سراسر بدبینانه او را بتوان در این آثار مشاهده كرد.

آنچه كه رایدلی اسكات در سال ۱۹۸۲ ساخت در مضمون و فرم و محتوی، زمین تا آسمان با دیگر ساخته مشابه در این سال یعنی ئی تی فاصله داشت و هرگز نیز نمی توان بلید رانر را همپای ئی تی نامید. با این همه تمام امتیازات بلید رانر در زمان اكران نادیده گرفته شد و این فیلم تا چند سالی مهجور و گمنام باقی ماند. حالا سئوال اینجااست كه چرا بلید رانر امروز به عنوان فیلمی درسی ،در دانشكده های سینمایی تدریس می شود و فروش دی وی دی هایش سر به آسمان می ساید؟ علت اینكه بلید رانر فیلمی فرهنگی و صاحب سبك نامگذاری و شناسایی شده در چیست؟

با ورود تكنولوژی های كامپیوتری و ساخت استودیوهای دیجیتال ؛ روند ساخت و ساز فیلم های علمی تخیلی و آثار فانتزی به طور كلی متفاوت شد. از اواخر دهه ۷۰ میلادی و با اكران فیلم ماندگار جنگ های ستاره ای ( ۱۹۷۷) ساخته جورج لوكاس ، دیگر قواعد این ژانر تغییر كرد و ۵ سال بعد با ساخت جاودانه ترین فیلم علمی تخیلی یعنی ئی تی ، ساخته استون اسپیلبرگ این قواعد تكمیل شد. عمده فیلم های تخیلی ، فضایی و ماجراجویانه ی مربوط به این ژانر دیگر صاحب قواعدی شده بودند كه تماشاگر با الگو پذیری از ساخته های اسپیلبرگ و لوكاس پذیرفته بود و هرآنچه غیر از این بود ، با شكست مواجه می شد. دقیقا بلایی كه سر بلید رانر آمد.

دستمایه اصلی فیلم بلید رانر ، رمان آیا آدم مصنوعی ها خواب گوسفند برقی می بینند ؟ بوده است. رمانی در ۲۱۰ صفحه كه توسط فیلیپ د. دیك ، در سال ۱۹۶۸ به بازار نشر راه یافت. اسكات و گروه فیلمنامه نویسان او ، با تغییراتی اساسی در این داستان پست – آپوكالیستیك ؛ فیلمنامه ای علمی تخیلی را با مضمون های فلسفی بدست دادند كه نتیجه اش فیلمی خاص و مورد احترام شد به نام بلید رانر. اگرچه كشف اثر رایدلی اسكات یك دهه به طول انجامید اما آنچه مهم است ، همین شناسایی و كشف و فرار یكی از مهمترین فیلم های سینما از گمنامی و مهجور بودن است.

نتیجه آن شده كه در حال حاضر بلید رانر را تلفیقی از دو ژانر نوآر و علمی – تخیلی می دانیم كه با طرافت و زیركی اسكات ، به فیلمی كلاسیك تبدیل شده است. به تعبیری شاید حتی بتوانیم بلید رانر را اثری تاثیر گذار و یا حتی پایه گذار زیبایی شناسی ژانر علمی – تخیلی بنامیم. یك دلیل برای این ادعا و درواقع این تاثیر گذاری را شاید بتوان به آثار بعدی این ژانر ربط داد كه همگی بدون استثنا ، كپی برداری های متعددی از بلید رانر داشتند و بعضا بسیار نیز موفق بودند. منظورم از كپی برداری ، هم در فرم است و هم در محتوا ، حتی این كپی برداری در مضامین فلسفی نیز قایل اشاره اند. اگربلید رانر را دیده اید تصاویر خیس و مه گرفته و سیاه و تاریك شهر لس آنجلس را بیاد بیاورید و به آن لحن خشك و سیاه و سرشار از بدبینی فیلم را اضافه نمائید. اینچنین مضامینی را حتی می توانیم در فیلم های امسال ( جنگ : لس آنجلس ؛ محصول ۲۰۰۱۱ با بازی دن آیكهارت) مشاهده كنیم. با اینهمه هیچكدام از این فیلم ها بجز اثر ستایش شده ی منطقه ۹ ( محصول ۲۰۰۹ ساخته نیل بلامكامپ) به نمایش آدم فضایی یا موجود علمی تخیلی به صورت متفكر نپرداخته اند. آنچه از كاراكترهای اینچنینی در مقام تفكر می بینیم مربوط به نظامیگیری و كشتار است، گویی انسان هایی هستند مصنوعی كه در واقع ماشین های كشتار نام دارند اما در بیلید رانر ، با آدم مصنوعی هوشمند از نوعی خاص روبرو هستیم. آنها قادر به تفكرند و در ابتدای امر مانند انسان ها می توانند عشق و عاطفه را نیز درك كنند. روندی كه در فیلم منطقه ۹ نیز به ، به گونه ای زیبا شناسانه به تصویر كشیده شده بود.

یك نكته بسیار مهم برای كسانی كه بلید رانر را ندیده اند و ممكن است در ده دقیقه اول فیلم را تحمل نكنند، قابل توضیح و اشاره است. لحن سیاه و بدبینانه بلید رانر بسیار از متن نوول فیلیپ دیك تاثیر پذیرفته ، لوكیشن ها غرق در مه شبانه اند و گویی مدام در شبهای پر از تیره لس آنجلس قدم بر می دارید . این تیرگی و سیاهی عمدی است و متاثر از لحن فیلم است. تماشاگر در هیچ سكانسی نمی تواند شاهد غیبت تابلوهای نئون بسیار بزرگ و خیابان های تیره و تار نباشد. این تیرگی را باید تحمل كرد چون به ذات قصه اصلی و داستانك های آن ربط دارد و در ادامه اگرچه قرار نیست شاهد سكانس های شفاف باشیم اما چون تا حدودی اصل ماجرا دستمان می آید ، این تیرگی ها و تحملشان ساده تر می شود.

نویسنده: مهدی تهرانی

منبع: همشهری

 

ممکن است شما دوست داشته باشید

26
دیدگاه بگذارید

Please Login to comment
26 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
19 Comment authors
payman hosseynid.chazhir heydariingenioustaher Recent comment authors
  Subscribe  
Notify of
payman hosseyni
Member
Member
payman hosseyni

اینقدر از این فیلم تعریف و تمجدید شده که آدم می ترسه راجع بهش بد بگه یا اگر نقطعه ضعفی می بینه گمان می کنه خودش مشکل داره تا اینکه فیلم داشته باشه! همه آنچه که راجع به فیلم گفته میشه رو قبول دارم اصلا خودم از علاقه مندان الگوی فیلم سازی ریدلی اسکات هستم اما به نظرم بهترین ساخته اون رو با درون مایه فلسفی، پرومتئوس می دونم فیلمی سراسر سوال و ابهام که مغز بیننده رو درگیر خودش می کنه اما فیلم حاضر فیلمی کاراگاهی به حساب میاد که در اون تلنگرهای فراوان فکری وجود داره که بیننده… ادامه »

یاسر
Guest
Member
یاسر

اگر دکارد هم یک رپلیكنت‌ باشد پس چرا قدرت خاص دیگر رپلیكنت‌ ها را ندارد ؟ و از نظر قدرت هوشی و بدنی هیچ فرقی با انسان ها ندارد.

rika shemali
Member
Member
rika shemali

با این تعریف و این کامنتها متوجه شدم که نباید صوت دوبله رو سوار فیلم میکردم. چون دوبلاژ موسیقی متن رو از بین میبره یا ضعیف میکنه. مثل اینکه باید دوباره ببینمش.

rika shemali
Member
Member
rika shemali

با این تعریف و این کامنتها متوجه شدم که نباید صوت دوبله رو سوار فیلم میکردم. چون دوبلاژ موسیقی متن رو از بین میبره یا ضعیف میکنه. مثل اینکه باید دوباره ببینمش.

rika shemali
Member
Member
rika shemali

با این تعریف و این کامنتها متوجه شدم که نباید صوت دوبله رو سوار فیلم میکردم. چون دوبلاژ موسیقی متن رو از بین میبره یا ضعیف میکنه. مثل اینکه باید دوباره ببینمش.

فرزاد74
Guest
Member
فرزاد74

(اسپویل)

تریلر قسمته جدیدش اومد
با توجه به اینکه دکرد تو این تریلر پیر شده پس نظریه ی رپلیکیت بودنش اشتباهه

d.c
Guest
Member
d.c

فیلم قشنگی بود ولی برای این دوره یک شاهکار به حساب نمیاد ولی از فیلم های مورد علاقه ی من بعد از گلادیاتور هست که ریدلی اسکات کارگردانی کرده

hazhir heydari
Member
Member
hazhir heydari

اول فیلم خسته کننده ای به نظر میومد و فضای تاریک و بارونی حسابی حال ادمو میگیره ولی وقتی سکانس پایانی رو دیدم نظرم در مورد کل فیلم عوض شد اونجایی که (روی),(دکارد) رو نجات میده و لحظه های اخر زندگیش میشینه باهاش حرف میزینه . موسیقی و نورپردازیش شاهکار بود و همچنین دیالوگ بین روی و دکارد

ingenious
Guest
Member
ingenious

دوستار سینما:

ingenious:واقعا کارگردان چه توهمی از سال ۲۰۱۹ داشته ها ! بعضی فیلما فقط به درد همون سالایی که میاد میخوره اصلا از دیدنش لذت نبردم .

عمو جان برو بشین مرد عنکبوتی و هری پاتر و آواتار رو تماشا کن مطمئن باش بیشتر لذت می بری.

البته از نظر بنده spider man در میان فیلم های ابر قهرمانی یه شاهکار حساب میشه
اواتار هم فیلم عالی ای هست
شما هم لطفا احترام خودتو نگه دار و به جای به گند کشبدن سایت در مورد فیلم نظر بده

روح الله
Guest
Member
روح الله

خیلی خسته کننده و بدون جذابیت.

دوستار سینما
Guest
Member
دوستار سینما

جدا" یکی از بهترین نقد هایی که تو این سایت خوندم به این فیلم مربوط میشه.
مونولوگ tear in the rain در این فیلم به جرات میگم بهترین مونولوگ تاریخ سینماست.(با احترام به مونولوگ مارلون براندو دراینک آخر الزمان)

دوستار سینما
Guest
Member
دوستار سینما

ingenious:واقعا کارگردان چه توهمی از سال ۲۰۱۹ داشته ها ! بعضی فیلما فقط به درد همون سالایی که میاد میخوره اصلا از دیدنش لذت نبردم .

عمو جان برو بشین مرد عنکبوتی و هری پاتر و آواتار رو تماشا کن مطمئن باش بیشتر لذت می بری.

taher
Guest
Member
taher

به دوستانی که از این فیلم خوششون اومده پیشنهاد می کنم انیمیشن ژاپنی ghost in the shell رو حتما ببینند.(کارگردان مامورو اوشی)
حتما به مراتب بیشتر شگفت زده خواهند شد…

نیایش
Guest
Member
نیایش

بسیار نقد مفید و پر باری بود، ممنونم.

cinema guy
Guest
Member
cinema guy

تابه اینجا زندگیم فیلم هایی به زیبایی ۲۰۰۱ یک اودیسه فضایی و بلید رانر ندیدم.واقعا منو به فکر واداشتن.عاشق این دوتام فقط. ۸)

ingenious
Guest
Member
ingenious

واقعا کارگردان چه توهمی از سال ۲۰۱۹ داشته ها ! بعضی فیلما فقط به درد همون سالایی که میاد میخوره اصلا از دیدنش لذت نبردم .

ahmad reza roo
Guest
Member
ahmad reza roo

به این میگن فیلم علمی تخیلی نه به خیلی از فیلم هایی که این چند وقت میاد.

Mohammad Dana
Member
Member
Mohammad Dana

یالی و دیگر هیچ از این که فیلم در دوره ی خودش دیده نشد هم تعجب نکردم یکی از ماندگار های سینماست به خصوص سکانس مرگ رباط با بازی Rutger Hauer واقعا بیاد موندنی هست

فرزاد
Guest
Member
فرزاد

در فیلم های علمی تخیلی که امروزه ساخته می شوند حوادث خیلی سریع و پر هیجان و اکشن اتفاق می افتند و فرصت تفکر و تعمق را به بیننده نمی دهند فقط هیجان است و هیجان. اما در آثاری همچون بلید رانر یا اودیسه فضایی یا سولاریس اینگونه نیست. بهتر است گاهی هیجان را فدای زیبایی و تفکر کنیم!

فاطمه
Guest
Member
فاطمه

تاثیرگذارترین فیلمی که اخیرا دیده ام …
واقعا سپاسگزارم از تحلیل بسیار عالی و سنجیده شما…

Abe
Member
Member
Abe

یکی از بهترین فیلم های علمی-تخیلی بود که تا حالا دیدم. با صحنه ها و دیالوگ های ماندگار و بازی فوق العاده Rutger Hauer. با اینکه در اون موقع مردم از این فیلم استقبال نکردند اما این فیلم در تاریخ ماندگار شد

نسترن
Guest
Member
نسترن

درود ..بسیار عالی بود تحلیل این فیلم واقعااااااا یک شاهکار بود و موسیقی متن فیلم فراموش نشدنی است …سپاسگزار از مطالب خوب شما

معین
Guest
Member
معین

دستورالعمل ابتدای نقد بسیار مفیده . چون همیشه با خودم کلنجار میرم که اول نقد بخونم بعد فیلم ببینم یا اول فیلم ببینم بعد نقد بخونم ولی این راهنمایی که ابتدا گفتید بمن کمک کرد , در مورد بقیه نقدها هم این کار رو انجام بدید ممنون
p.m : هنوز فیلمو ندیدم

آرش اورک
Guest
Member
آرش اورک

من بیش از صد باراین فیلم رو دیدم جوری که دیالوگ هاش رو حفظ شدم ، واقعا این مطلب فوقالعادست مثل خود فیلم باید چند بار خوندش

احسان ریاحین
Member
Member
احسان ریاحین

الهام:از دیشب که این مطلب رو دیدم مجدداً گیر کردم توی آلبوم بلید رانر ونجلیس. باید دوباره ببینمش و بعد این تحلیل جامع رو بخونم.
ولی هنوز هم بعد از چندین سال سکانس برخورد روی و تایلر و دیالوگ هایی که بینشون رد و بدل شد توی ذهنم حک شده.
ممنون از مطلب خوبتون و ایجاد انگیزه برای دوباره دیدن این شاهکار

همینو بگو به خصوص اون آهنگ end title ساند تراک این فیلم واقعا بی نظیره.

الهام بای
Member
Member
الهام بای

از دیشب که این مطلب رو دیدم مجدداً گیر کردم توی آلبوم بلید رانر ونجلیس. باید دوباره ببینمش و بعد این تحلیل جامع رو بخونم.
ولی هنوز هم بعد از چندین سال سکانس برخورد روی و تایلر و دیالوگ هایی که بینشون رد و بدل شد توی ذهنم حک شده.
ممنون از مطلب خوبتون و ایجاد انگیزه برای دوباره دیدن این شاهکار