دلیل عدم موفقیت ژانر وحشت در سینمای ایران چیست؟

ژانر وحشت یکی از ریشه‌دارترین و قدیمی‌ترین گونه‌های سینمایی به شمار می‌رود. معمولاً فیلم قصر شیطان (که ژرژ مه لیس، پدر سینمای داستان‌گو، آن را در سال ۱۸۹۶ در فرانسه ساخت) را پایه‌گذار سینمای وحشت می‌دانند.

با وجود سابقه طولانیِ گونۀ وحشت در سینمای جهان و فیلم‌های مطرح متعددی که در این ژانر ساخته شده است، سینمای وحشت در ایران بسیار محدود بوده و بسیار کم به آن به طور جدی توجه شده است.

برخی از فیلم‌های قبل از انقلاب ساموئل خاچیکیان را می‌توان با کمی اغماض در دسته فیلم‌های ترسناک جای داد، هر چند او بیشتر به تعلیق و دلهره اهمیت می‌داد تا ترس. پس از انقلاب هم تا مدت‌ها گونه‌ای به نام وحشت در ایران فراموش شده بود. داریوش فرهنگ اولین فیلم بلند سینمایی‌اش، «طلسم» را سال ۶۵ ساخت. «شب بیست و نهم» (حمید رخشانی) که در اواخر دهه‌ ۶۰ ساخته شد. به عقیده بسیاری از منتقدان یکی از بهترین فیلم‌های ‌سینمای ایران است که در ژانر وحشت ساخته شده و تمام عناصری که فیلم را ترسناک کرده‌اند، ایرانی هستند؛ از شبح و آل گرفته تا روابط سنتی بین آدم‌ها.

دهه‌ ۸۰، دهه‌ طلایی ژانر وحشت

دهه‌ ۸۰ را می‌توان دهه‌ طلایی ژانر وحشت در سینمای ایران دانست. در ابتدای این دهه فیلم «اثیری» (محمدعلی سجادی) ساخته شد. فیلمی که با اغماض فیلمی خوب بود و استقبال خوبی هم از آن شد، ولی «خوابگاه دختران» (محمدحسین لطیفی) یکی از اولین تلاش‌های سینمای ما برای ترساندن تماشاگر بود.

هنوز این ترس وجود داشت که شاید تماشاگر از فیلم‌های ترسناک که به هر حال مثل هندوانه‌ دربسته بودند، استقبال نکنند. فروش بالای این فیلم، فتح بابی بود برای یک گونه جدید در سینمای ایران. در سال‌های بعد هم فیلم‌های دیگری از جمله «پارک‌وی» (فریدون جیرانی)، «خواب لیلا» (مهرداد میرفلاح)، «آل» (بهرام بهرامیان) و «اقلیما» (محمدمهدی عسگرپور) در این ژانر ساخته شده‌اند.

در سال ۸۸، سه فیلم «حریم» (سید رضا خطیبی سرابی) ، «کلبه» (جواد افشار) و «پستچی سه بار در نمی‌زند» (حسن فتحی) اکران شدند که می‌توان آن‌ها را متعلق به سینمای وحشت دانست. در میان این فیلم‌ها، «کلبه» فیلم قابل اعتنایی نبود، اما «حریم» و «پستچی سه بار در نمی‌زند»، هر دو نمایانگر پیشرفت‌هایی در این ژانر بودند.

http://www.naghdefarsi.com//wp-content/uploads/media/kunena/attachments/8299/8_870720_L600.jpg

ترس تهیه‌کنندگان از شکست در گیشه

باران رحیمی منتقد سینما درباره عدم موفقیت ژانر وحشت در سینمای ایران به «ابتکار» گفت: «عوامل مختلفی باعث عدم موفقیت در این ژانر شده است. مهمترین عامل ترس تهیه‌کنندگان و سرمایه‌گذاران از عدم فروش فیلم است. با توجه به سابقه نه‌چندان درخشان ساخت چنین فیلم‌هایی گویا ادامه حیات گیشه بیشتر به ژانر کمدی وابسته است تا آزمون و خطا در ژانر وحشت.»

این منتقد سینما ادامه داد: «البته عدم آگاهی فیلمسازان نیز در این امر بی‌تأثیر نبوده است. بسیاری از اهالی سینما تصور غلطی از این ژانر دارند. آنها گمان می‌کنند برای ترساندن مخاطب باید از تکنیک‌های خاص تصویری و گریم‌های سنگین استفاده کرد که هزینه‌های هنگفتی در پی خواهند داشت، در صورتی که یکی از مهمترین و موفق‌ترین عوامل در مطرح شدن این ژانر، ایجاد دلهره و تعلیق با استفاده از فیلمنامه قوی است.»

نبودن خلاقیت در فیلم‌نامه

این کارشناس ارشد کارگردانی سینما افزود: «شاید عجیب باشد، ولی روزگاری هم چالش بزرگ فیلمسازان ایرانی خنداندن مخاطب سختگیر و عبوس ایرانی بود و تنها عاملی که باعث موفقیت و فروش این ژانر شد توجه به جزئیات فرهنگی جامعه و عدم تقلید از موارد مشابه غربی بود. در حال حاضر آنقدر ژانر کمدی در گیشه موفق است که باعث آشتی مردم با سینما شده و فروش فیلم‌ها را به رقم‌های میلیاردی رسانده است.»

این نویسنده با اشاره به ضعف در فیلم‌نامه‌های ژانر وحشت در سینمای ایران اظهار کرد: «حالا این سؤال پیش می‌آید که فیلم‌های ایرانی چطور توانسته‌اند در ژانر کمدی موفق باشند و از نمونه‌های مشابه غربی پیشی بگیرند؟ پاسخ این سؤال در محدودیت‌ها و خط قرمزهاست. در سینمای جهان درصد بالایی از شوخی‌ها چه در دیالوگ‌ها و چه در حوادث، جنسیتی یا سیاسی است. از آنجایی که در ایران خط قرمزهای عرفی و قانونی اجازه استفاده از این المان‌ها را به فیلم‌نامه‌نویسان نمی‌دهد، با نگاهی موشکافانه به المان‌های فرهنگی کشور خودمان موفق به خلق موقعیت‌های کمیک شده‌اند.»

http://www.naghdefarsi.com//wp-content/uploads/media/kunena/attachments/8299/Aal_poster.jpg

کپی از نسخه‌های هالیوودی

رحیمی تاکید کرد: «ولی این خلاقیت در ژانر وحشت دیده نمی‌شود، چون فیلم‌سازان ما به دنبال ساخت کپی‌های ناموفق از نسخه‌های هالیوودی هستند. نتیجه کار اثری باسمه‌ای است که ارتباطی با مخاطب برقرار نمی‌کند، چون می‌شود اصل آن را با کیفیت بهتر دید!»

او افزود: «در برخی ژانرها که اصول استاندارد مشخصی برای ساخت دارند استفاده از چارچوب‌های تجربه شده می‌تواند باعث موفقیت شود. برای نمونه ژانر کارآگاهی و پلیسی المان‌های مشخصی دارد که با رعایت آنها می‌توان نسخه‌های با کیفیتی ساخت. در فیلم‌های پلیسی و کارآگاهی ایرانی به وضوح این پیشرفت دیده می‌شود.»

عدم توجه به پتانسیل داستان‌گویی ایرانی

این فیلمنامه‌نویس اضافه کرد: «بسیار باعث تأسف است که ما بر داستان‌ها و روایت‌های بومی کشور خودمان تکیه نمی‌کنیم. قصه‌های کهن و حتی معاصر نواحی مختلف ایران سرشار از سوژه‌های بکر برای کار شدن در این ژانر هستند. به عنوان مثال ژاپنی‌ها بر المانهای فرهنگی خودشان اعتماد کردند و در این ژانر آن‌قدر درخشیدند که هالیوود شروع کرد به بازسازی نسخه‌هایی از فیلم‌های آنها در ژانر وحشت؛ فیلم‌هایی مانند «کینه» و «حلقه» که از موفق‌ترین و پرفروش‌ترین فیلم‌های ژانر وحشت در دهه‌های اخیر شدند.»

 

 


منبع: روزنامه ابتکار

ممکن است شما دوست داشته باشید

20
دیدگاه بگذارید

Please Login to comment
20 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
ali1773شوالیه سیاه Recent comment authors
  Subscribe  
Notify of
trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Information here to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More on that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Info here on that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Info here on that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] There you will find 21832 more Info on that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More here to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] There you can find 54869 more Information to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Info to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More here to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Information here to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More Information here on that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Information to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Information to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] There you can find 49964 more Info on that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Find More Information here on that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] Read More on that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

trackback
Member

… [Trackback]

[…] There you can find 4906 more Info to that Topic: naghdefarsi.com/دلیل-عدم-موفقیت-ژانر-وحشت-در-سینمای-ایر/۱۶۴۰۴/ […]

Member
Member
Mohsen Hodai

موسیقی + فیلمنامه + سینمای وحشت در ایران نوپاست یعنی فیلم بد هم باید زیاد ساخته بشه تا فیلم خوب هم از کنارش بزنه بیرون

شوالیه سیاه
Guest
Member
شوالیه سیاه

ترسناکترین و قابل تامل ترین فیلم ایرانی در سبک وحشت "شب بیست و نهم" هست/ موسیقی + لوکیشنها و داستان فیلم همگی دست به دست هم میدن تا مخاطب ایرانی رو به معنای واقعی بترسونن، برای منی که اول بار دهه ۶۰ این فیلم رو تماشا کردم تبدیل شد به یکی از بهترین تجربه های سینمایی در ژانر وحشت
http://vista.ir/article/371258/%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%DB%8C%D8%BA-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA

ali1773
Guest
Member
ali1773

اقا این فیلم ماهی و گربه موضوع و تدوین فوقالعاده داشت ولی فیلنامه کارگرادنی و بازیگران افتضاح .
م