ساختمان پزشکان و چند نکته حاشیه ای

 

ساختمان پزشکان به کارگردانی سروش صحت ساخته شده و سرپرستی نویسندگان را پیمان قاسمخانی بر عهده دارد. چند مسئله درباره ی این مجموعه و نویسندگان آن وجود دارد که در این یادداشت به آن ها اشاره خواهم کرد.

جمع نبندیم

آنچه در نوشته های این روزها خیلی به چشم می آید اشاره به نقش پررنگ پیمان قاسمخانی و موفقیت او در دو اثر سینمایی ورود آقایان ممنوع و مجموعه تلویزیونی ساختمان پزشکان است.اما این دو باید جدا از هم بررسی شوند و صرف وجود یک فرد مشترک در مقام نویسنده هر چقدر هم که نقش او در ارائه اثر پررنگ باشد دلیلی برای جمع بستن این دو نیست؛ چرا که ممکن است قوت یکی، ضعف دیگری را بپوشاند.

طنز متفاوت یا نوستالژی پاورچین؟

ساختمان پزشکان که برخی از منتقدین از همان ابتدا واکنش های مثبتی به آن نشان دادند و آن را طنزی متفاوت خواندند، در ادامه فقط همان طنز متفاوت ماند و صفت مثبت دیگری(به جز تروتمیز) به آن اضافه نشد. البته این سوال مطرح است که آیا اصولاً تفاوت، امتیازی برای یک اثر محسوب می شود یا خیر؟

البته بر خلاف نظر آن منتقدان معتقد نیستم که ساختمان پزشکان واقعاً کار متفاوتی است. ساختمان پزشکان طنزی آپارتمانی است که به نظر می رسد برادران قاسمخانی در آن کمی نوستالژی پاورچین را داشته اند. چند قسمت اول که شخصیت ها در آن شکل گرفتند و نوشته ی مهراب قاسمخانی بود به خوبی این قضیه را روشن می سازد که او هنوز پاورچین را بهترین کارش در مقام نویسنده می داند. هر چند یکی دو قسمت بعدی را که پیمان نوشته بود مثل همه ی کارهای این نویسنده دارای شوخی ها و ایده های نو بود. آنچه در مورد ساختمان پزشکان اتفاق افتاده یک تفاوت نیست بلکه یک تغییر است و این تغییر تکاملی نیست بلکه یک تغییر چرخشی و تجدید نظری است که برادران قاسمخانی بعد از تجربه ی چندین کار دیگر پس از پاورچین دوباره به آن بازگشته اند.البته منظورم این نیست که حرکت آن ها پس رفت محسوب می شود بلکه تنها تجدید نظری است در تغییراتی که پس از پاورچین (در مجموعه هایی که هر دو برادر در آن به عنوان نویسنده حضور داشتند مثل کمربندها را ببندیم، شب های برره، باغ مظفر،مرد هزار چهره و مسافران ) در کار خود ایجاد کرده بودند و چرخشی دوباره است به سوی پاورچین؛شاید چون پاورچین طنز خیلی خوبی بود.

آیا طنز تروتمیز جواب می دهد؟

ساختمان پزشکان طنز تروتمیزی است اما به نظر می رسد که آنقدرها هم که قبل از پخش این سریال و برخورد با این نمونه ی تر وتمیز منتظرش بودیم، انتظاراتمان را برآورده نکرده هر چند دلیلی هم برای مخالفت با آن نداریم. از آن دست کارهایی است که هیچ وقت نمی گوییم ضعیف است اما اگر چند سال بعد هم کسی از ما بپرسد که به نظرت بهترین مجموعه طنز تلویزیونی در این سال ها چه بوده احتمالاً ساختمان پزشکان در اولویتمان نیست. از آن سریال هایی است که مخالف کم دارد اما طرفدار خیلی سرسخت هم ندارد. می خواهم بگویم کمی بی حال است.

ساختمان پزشکان قدمی رو به جلو در کارنامه ی سروش صحت تلقی می شود اما پیمان قاسمخانی خیلی کارهای قوی تر از این در کارنامه دارد.

ضرورت پذیرش ترکیب های جدید

مسئله ی دیگر این است که در این مدت که دو اثر با نویسندگی پیمان قاسمخانی اکران و پخش می شود و قهوه تلخ به قسمت های ۷۰ به بعد رسیده و دچار افت کیفیت شده برخی کل قهوه تلخ و نویسندگان آن را زیر سوال برده و نوشته های آن ها را ضعیف قلمداد می کنند و برخی هم کارهای قاسمخانی با دیگر کارگردانان طنز تلویزیونی به جز مهران مدیری را چندان موفق نمی دانند و مرتب بحث ترکیب مهران- پیمان را پیش می کشند و اصرار دارند که این دو فقط با هم کار کنند. در صورتی که قهوه تلخ کار موفقی بوده و افت کیفیت به تازگی در قسمت های اخیر آن اتفاق افتاده و با تغییراتی که می خواهند ایجاد کنند شاید این افت چند قسمتی برطرف شود و نباید کل کار ژوله و الوند را زیر سوال برد. کارهای پیمان قاسمخانی هم از جمله همین ساختمان پزشکان کار ضعیفی نبوده و نیست. درست است که ترکیب مهران- پیمان ترکیب خیلی خوبی بود اما دلیلی ندارد این ترکیب تا ابد باقی بماند و ترکیب های دیگری مثل مهران-ژوله و الوند، پیمان-رامبد و پیمان- صحت شکل نگیرد. ما هم به عنوان بیننده یا منتقد باید کمی ریسک کنیم، مهلت دهیم و ترکیب های جدید را بپذیریم و همان طور که معرفی چهره های جدید مثل بهنام تشکر و فرناز رهنما را تشویق می کنیم، ایجاد ترکیب های جدید را هم تشویق کنیم چرا که اساساً فیلمسازی و مجموعه سازی کاری گروهی است و در آن ترکیب ها بیشتر مطرحند تا افراد.پس اگر اضافه کردن و معرفی کردن افراد جدید فضیلت است ایجاد ترکیب های جدید بیشتر فضیلت است!

درباره ی مقایسه

اصلاً چرا ذهن ها به سمت مقایسه ی قهوه تلخ و ساختمان پزشکان می روند؟ چون هر دو طنز هستند؟ مثلاً درست است که قوه تلخ را با مختارنامه مقایسه کنیم چون هر دو تاریخی هستند؟ هر چند که در جایی این مقایسه به طور ضمنی انجام شد و انتقاداتی را برانگیخت؛ شاید اگر این سودای مقایسه از سر منتقدان و مردم ما بیفتد، هنرمندان ما در ارائه ی آثار متفاوت، جرات و جسارت بیشتری به خرج دهند. البته منظورم این نیست که به کل مقایسه انجام نشود، به هر حال خیلی چیزها را فقط با مقایسه می شود فهمید؛ اما مقایسه وقتی بد می شود که بخواهیم از آن به عنوان وسیله ای برای ارزیابی استفاده کنیم. مثلاً بگوییم چون قهوه تلخ خوب است پس ساختمان پزشکان بد است و یا برعکس! نمی شود به این مسائل هنری و فرهنگی مثل مسائل قرمز و آبی فوتبال نگاه کرد و هوادار یکی شد و آن دیگری را زیر سوال برد. نمی شود گفت چون حافظ را دوست داریم پس دیگر سعدی را دوست نداشته باشیم. نه نمی شود!

——————————————

نویسنده: الهه شیرازی – نقد فارسی

این مطلب در گذشته اینجا هم منتشر شده بود

2
دیدگاه بگذارید

Please Login to comment
2 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
2 Comment authors
محمد Recent comment authors
  Subscribe  
Notify of
Member
Member

ساختمان پزشکان هم خوداییش جز خوب ها بود

محمد
Guest
Member
محمد

طنز جالبیه.
میتونم شباهتش رو به رفتار افراد جامعه به راحتی احساس کنیم.
از نظر من نه تنها یه کهر سطح پایین نیست بلکه در سطح یه طنز اجتماعی قوی قرار دارد.