با نسل جدید انیمه‌ها و انیمه‌سازان آشنا شوید

استیو رز | گاردین

در حالی ‌که بزرگان عرصه انیمیشن ژاپنی، همچون هایائو میازاکی، به پایان عمر حرفه‌ای خود نزدیک می‌شوند، نسل جدیدی از فیلمسازان در حال دگرگون کردن این ژانر هستند. در دوره‌ای که سینماهای بریتانیا آماده اکران سیل تازه‌ای از انیمیشن‌های تحسین‌شده ژاپنی است، نویسنده «گاردین» در یادداشت پیش رو نگاهی دارد به مهم‌ترین فیلمسازان معاصر که نامشان در قاب عناوین ماندگار انیمه‌ای به چشم می‌خورد.

در سال ۲۰۱۳، هایائو میازاکی در برابر جمعیتی متراکم در کنفرانسی مطبوعاتی قرار گرفت. او در آن کنفرانس گفت: «این بار تصمیم من جدی است… دوران انیمیشن‌سازی من به سر رسیده است.» آیا چنین چیزی می‌توانست حقیقت داشته باشد؟ این فیلمساز ۷۶ ساله، خالق آثار کلاسیک تحسین‌شده‌ای از «همسایه‌ام توتورو» تا «شهر اشباح»، در کشور زادگاهش به معنای واقعی کلمه بسان یک آفریدگار شناخته می‌شود. آیا دوران فیلمسازی او به‌راستی به پایان رسیده است؟ در حقیقت، نه. همان‌طور که پیش از این چندین بار تکرار شده بود، میازاکی امسال به‌طور رسمی از بازنشستگی صرف‌نظر کرد و حالا مشغول کار روی آخرین فیلمش است. با این حال، پایان عصر میازاکی بدون شک به‌زودی خواهد رسید.

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/1FVyc46td863JbmES1bnlww.jpeg

جایگاه میازاکی در جهان انیمه را می‌توان به یکی از درختان غول‌آسا و کهنی شبیه دانست که او در منظره بیشتر کارهایش گنجانده است. او قلب تپنده جنگل سحرآمیز است، در مرکز اکوسیستم و استودیو جیبلی که او از مؤسسان آن بوده و شدیدا وابسته به خروجی کارهای میازاکی است. فیلم‌های میازاکی کاراکترهایی با اسامی پرآوازه، محصولات تجاری جانبی و مبالغی هنگفت را در فروش داخلی به وجود آورده‌اند که در میان آن‌ها پنج فیلم به فهرست ۱۰ فیلم پرفروش در تاریخ سینمای ژاپن راه یافته‌اند.

با عزیمت میازاکی برخی از نهال‌های دامنه جنگل فرصت روییدن پیدا می‌کنند. در حقیقت بیشه در حال بزرگتر شدن است. صنعت انیمه(انیمیشن سبک ژاپنی)، با وجود پرخرجی و متمرکز بودن بر نیروی انسانی و دستمزدی که برای فعالان در آن آشکارا پایین و نامتناسب است، در حال ترقی کردن است. بنا بر گزارش انجمن انیمیشن‌های ژاپنی در سال ۲۰۱۶، این صنعت در سال گذشته، از هر نظر بی‌وقفه در حال رشد بوده است: درآمدهای بودجه‌ای بیشتر از هر زمان دیگری هستند، عناوین بیشتری هرساله به اکران درمی‌آیند و بازارهای برون‌مرزی نیز روبه‌رشد و توسعه‌‌اند.

از طرفی، انیمه دیگر فقط دربرگیرنده عناوین خانوادگی نیست؛ بخش فیلم‌های «دیروقت» مختص به نوجوانان و جوانان نیز روندی صعودی را طی می‌کند. تماشاگران بریتانیایی برای اکران فیلم‌هایی همچون فانتزی فوتوریستی «پرنسس غنوده» یا «اندام کشتارجمعی»، یک فیلم علمی‌تخیلی با عنوانی فریبنده، لحظه‌شماری می‌کنند.

 

نام تو

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/your-name-2800x600.jpg

اما فیلمی که در ایام اخیر به سمبل این طغیان انیمه‌ای بدل شده، «نام تو»، به کارگردانی ماکوتو شینکایی، است. «نام تو» هیچ شباهتی به محصولی از استودیو جیبلی ندارد. این فیلم ماجرای عاشقانه نوجوانی جگرسوز است که با نرمی و مهارت، عناصر یک فیلم علمی‌تخیلی‌کمدی‌ای را که قواعد عرفی مرتبط با جنسیت را برهم زده و داستانی درباره بلایای طبیعی را فراخوانده است در هم می‌آمیزد.

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/IMG_1126800x600.jpg

فیلم از لحاظ بصری نیز درخشندگی یک محصول متعلق به دوران مدرن را دارد. غروب خورشید، پراکندگی نور و محوشدگی رنگ‌هایش به سبک رنگارنگ و تصاویر با دست نقاشی‌شده استودیو جیبلی کمترین شباهتی دارند. «نام تو» توانست در ژاپن، شاید در پی پس‌آمدهای زلزله و سونامی سال ۲۰۱۱، واکنشی مشترک را در میان تماشاگرانش برانگیزد. این فیلم به یک پدیده تبدیل شد و توانست عنوان پرفروش‌ترین فیلم سال ۲۰۱۶ را با اختلافی چشمگیر، سه‌برابر بیشتر از رقبایش به خود اختصاص دهد. «نام تو» حالا در فهرست فیلم‌های پرفروش ژاپن در تمام دوران، در رتبه دوم، یعنی پس از «شهر اشباح» میازاکی، ایستاده است. شینکایی که از طریق بازی‌های کامپیوتری به انیمیشن روی آورد، از این موفقیت به‌قدر دیگران شگفت‌زده بود. اما این فیلمساز ۴۴ساله به کسانی که او را «میازاکی نوظهور» می‌نامند متواضعانه اهمیت چندانی نمی‌دهد. او سال گذشته در گفت‌وگو با «گاردین» گفت: «میازاکی یک نابغه و افسانه است. هیچ کس نمی‌خواهد سبک او را تقلید کند. هر انیمه‌سازی با خودش فکر می‌کند که نمی‌توانم بیش از حد شبیه به میازاکی باشم.»

 

در این گوشه دنیا

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/In-This-Corner-of-the-World-5800x600.jpg

خوراک خوب انیمه‌ای دیگری که در ماه ژوئیه به اکران سینماهای بریتانیا درآمد، فیلم «در این گوشه دنیا» بود؛ انیمیشنی که توانست جایزه آکادمی ژاپن را در بخش بهترین انیمیشن سال گذشته از «نام‌تو» برباید. این فیلم در دنبال‌کردن داستان یک عروس کم‌سن‌وسال در دوران جنگ جهانی دوم، شبیه یک درام تاریخی غنی و به‌گونه‌ای افراطی دقیق است که از قضا انیمیشنی هم هست.

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/katabuchi-sunao800x600.jpg

کارگردان آن، سونائو کاتابوچی، درباره ساخته‌اش می‌گوید: «معمولا ما در انیمیشن به چیزهایی فکر می‌کنیم که اصلا وجود ندارند. من می‌خواستم به چیزی فکر کنم که دیگر میان ما وجود ندارد. به نظرم این حرف مهملی است که صرف انیمیشنی‌بودن یک فیلم، آن را به محصولی برای جمع خانوادگی یا بچه‌ها تبدیل می‌کند. انیمیشن به‌مثابه یک روش، امکان خلق هر چیزی را به شما می‌دهد و ابزاری برای فیلم‌سازان است که با آن از عهده تولید در هر ژانری برمی‌آیند.»

 

پسر و جانور

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/The-Boy-and-the-Beast--Funimation-Films800x600.jpg

با این اوصاف، فیلمسازان زیادی به دنبال پر کردن جای خالی میازاکی هستند. یکی از آن‌ها مامورو هوسوداست که فیلم‌های «جنگ‌های تابستان» و «دختری که در زمان پرش می‌کرد» ترکیبی مشابه از فانتزی ماجراجویانه بر پایه عواطف واقعی را به نمایش می‌گذارند. آخرین فیلم هوسودا، «پسر و جانور»، سرگذشتی سرزنده با طنینی از فیلم‌های «کتاب جنگل» و «کاراته کید»، موفقیت‌آمیزترین فیلم او تا امروز است.

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/mirai800x600.jpg

او در یکی از مصاحبه‌های اخیرش، بازنشستگی میازاکی را به‌عنوان یک فرصت برشمرده است: «بسیاری از مردم با شنیدن این خبر گفتند: وای! کار انیمیشن ژاپنی تمام است. اما اگر واقع‌گرایانه به این موضوع نگاه کنید، می‌بینید که می‌تواند به تولد صنعتی نو منجر شود.»

 

وارثان میازاکی

با این حال، تلاش استودیو جیبلی در آراستن وارث میازاکی به‌خوبی پیش نرفته است. در سال ۱۹۸۵ میازاکی و توشیو سوزوکی، تهیه‌کننده و همکار انیماتورش، ایزائو تاکاهاتا (سرگذشت پرنسس کاگویا)، این استودیو را در رقابت با سیستم استودیویی قدیمی‌ای که در آن پرورش یافته بودند تأسیس کردند. آن‌ها، در تضاد با صنعت انیمه‌ای متشکل از فعالان غیر‌وابسته و انفرادی، شروع به استخدام کارکنان تمام‌وقت کردند و محیط کاری آرمانی خود را تشکیل دادند. اما شرکای میازاکی هم دیگر آن جوانان گذشته نیستند: تاکاهاتا ۸۲ساله و سوزوکی تقریبا ۷۰ساله است. خط‌مشی استودیو جیبلی که از گذشته تا کنون این بوده که «در همه حال هیچ گونه گفت‌وگو یا اظهارنظری درباره آینده استودیو نکنند»، اما اکنون همین به موضوع اصلی بحث تبدیل شده است.

هلن مک‌کارتی، کارشناس انیمه، در این باره می‌گوید: «جیبلی تقریبا همیشه یک اجتماع محرمانه و سری بوده است. به‌ندرت پیش می‌آید آن‌ها درباره چرایی یا چگونگی کارهایی که آن‌جا انجام می‌شود صحبت کنند، به‌خصوص وقتی پای تغییر پرسنل در میان باشد.» مک‌کارتی میازاکی را یک «سوسیالیست قدیمی معتقد به پدرسالاری» توصیف می‌کند و می‌گوید: «او و جرمی کوربین به‌راحتی با هم کنار می‌آیند. او معتقد است باید در برابر مردم نجیب بود و به اهمیت جامعه پیش از افراد اهمیت داد. به باور او مردم باید از دستمزد روزانه مناسب و امنیت برخوردار باشند. بنابراین این دوران، وقتی به آن فکر می‌کنید، می‌تواند برای او بسیار دردناک باشد.»

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/ac89055d176b174ffd68a1621b8cab551460515907_full_2017-11-25-2.jpg

شاگرد تحت حمایت جیبلی در اصل یوشیفومی کوندو، کارگردان فیلم «نجوای قلب»، (۱۹۹۵) بود. اما او سال ۱۹۹۸، در ۴۷سالگی بر اثر اتساع عروقی درگذشت. کار بیش از حد و فشرده یکی از دلایل مرگ او شمرده شد؛ چیزی که بدون شک میازاکی را برای مدتی تفکر دور از فعالیت‌های کاری نگه داشت. هوسودا هم زمانی یک نامزد بود. او برای کارگردانی «قلعه متحرک هاول» در سال ۲۰۰۴ به پروژه پیوست، اما بعدتر به دلیل اختلافات هنری از این پروژه کنار کشید؛ تا این‌که میازاکی خودش برای به دست گرفتن کنترل پروژه وارد شد.

یک مدعی دیگر هیروماسا یونبایاشی بود که در سال ۲۰۱۰ با کارگردانی فیلم «دنیای سری آرییتی» و در سال ۲۰۱۴ با فیلم نامزد دریافت جایزه اسکار، «وقتی مارنی آنجا بود»، به شهرت رسید. اما با بازنشستگی میازاکی و نبود انیمیشن‌های دیگر در صف تولید، او و جمعی از انیماتورهای جیبلی، با تأسیس استودیو پونوک، اعلام استقلال کردند. نخستین فیلم آن‌ها، «مری و گل ساحره» تابستان امسال اکران شد. این فیلم که از هر نظر، جز عنوانش، به یک محصول استودیو جیبلی شباهت دارد، یک فانتزی جادویی با قهرمانی زن است که در اقتباس از یک داستان کودکانه اروپایی به شکل انیمیشنی چشم‌نواز، پرجزئیات و نقاشی‌شده با دست درآمده است. تریلر فیلم حتی این طور وعده می‌دهد که «جادو بازمی‌گردد».

http://naghdefarsi.com/media/kunena/attachments/8299/Arrietty_Hiromasa-Yonebayashi_2017-11-25.jpg

یک وارث دیگر، گرچه شاید کمتر نویدبخش در روزهای اخیر، پسر میازاکی، گورو، بوده است. اما او که در اصل معمار مناظر طبیعی‌نماست، با وجود ساخت دو انیمیشن بلند و نظارت بر ساخت یک مجموعه‌تلویزیونی محصول جیبلی، اعتراف کرده از سرپرستی امور بدش می‌آید و نمی‌تواند پروسه پدرش را در گرداندن یک استودیو، داستان‌پردازی و سپس خلق تصاویر از اتودزنی تا ساخت انیمیشن کامل دنبال کند.

در وضعیت فعلی میازاکی همچنان، دست‌کم از نظر اعتبار و آوازه، بالاتر از رقبایش ایستاده است. فیلم بعدی او که در سال ۲۰۲۰ اکران می‌شود، براساس فیلم کوتاه ۱۲دقیقه‌ای او در سال گذشته، با عنوان «بوبو کرم صدپا» در حال آماده‌سازی است. میازاکی با فاصله‌گیری رادیکال از روش همیشگی‌اش، «بوبو کرم صدپا» را با استفاده از انیمیشن کامپیوتری می‌سازد، اما حاصل کماکان ظاهر دلنشین کارهای میازاکی را خواهد داشت.

استودیو جیبلی از نو در حال استخدام کارکنانش است و آینده آن موقتا فعلا ایمن خواهد بود؛ گر چه بازگشت میازاکی بیش از آن‌که به دلایل تجاری مربوط باشد، برخاسته از ناتوانی او در کارنکردن است. ظاهرا او حتی در روزهای بازنشستگی‌اش هم هر روز به استودیو می‌آمده است.


منبع: روزنامه آسمان آبی

ممکن است شما دوست داشته باشید

دیدگاه بگذارید

Please Login to comment
  Subscribe  
Notify of